Tradycja narciarska w Krośnie

Muzeum Podkarpackie w Krośnie zaprasza do obejrzenia wystawy czasowej "Tradycja narciarska" ze zbiorów Erwina Gorczycy, Bartosza Górskiego i Stanisława Włodyki, która prezentowana będzie od 20 stycznia do 30 kwietnia 2011 r.
Kolebką narciarstwa jest Skandynawia, gdzie w szwedzkiej prowincji Angermanland odnaleziono, pochodzące sprzed 3500 tys. lat, pierwsze narty. Miały 111 cm długości i 10 cm szerokości. Nie były to narty służące do zjazdów lecz zabezpieczały przed zapadaniem się w śnieg.

W Polsce w okresie staropolskim obok nart ślizgowych używano również nart błotnych i karpli czyli deszczułek o długości ok. 40 cm. Były one szeroko stosowane na Polesiu, Białorusi i Wileńszczyźnie. Stare ludowe narciarstwo zanikło na terenie dawnej Rzeczypospolitej w XVIII w. Dopiero końcem XIX w. rodzący się ruch sportowo-turystyczny doprowadził do odrodzenia się na nowo dawnych tradycji. W grudniu 1888 r. 31-letni dyrektor Szkoły Kreślarskiej w Krakowie Stanisław Barabasz, przebywając na polowaniu w Cieklinie koło Nowego Żmigrodu, wykorzystał parę specjalnie wykonanych nart. Umożliwiły mu one poruszanie się po zasypanej śniegiem okolicy. Pierwowzorem ich mogły być tzw. "łyże" syberyjskie lub narty konstrukcji norweskiej, reklamowane w prasie. Było to pierwsze udokumentowane użycie nart na ziemiach polskich.

Wielkie zasługi w propagowaniu narciarstwa miało Karpackie Towarzystwo Narciarskie, powstałe w 1907 r. we Lwowie. Wniosło ono szczególny wkład w zagospodarowywanie turystyczne Karpat Wschodnich i Bieszczadów, gdzie ważną rolę jako ośrodek narciarski spełniało Sławsko. W marcu 1909 r. członkowie KTN - Roman Kordys i Tadeusz Smoluchowski, weszli na nartach z Sianek na Halicz i Kińczyk Bukowski. W okresie międzywojennym turystykę narciarską propagowały także: Przemyskie Towarzystwo Narciarzy, Towarzystwo Narciarskie 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku oraz Sekcja Narciarska Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Iwoniczu Zdroju, która powstała w 1924 r. jako Iwonicki Klub Narciarski. Współzałożycielem Klubu był Józef Aleksiewicz. Karpackie Towarzystwo Narciarskie zorganizowało stacje narciarsko-turystyczne w Barwinku, Czeremsze, Jasielu, Dukli, Komańczy, Cisnej, Ustrzykach Górnych, Wołosatem i Siankach. Opracowano i wydano liczne przewodniki narciarskie. Zajęto się także szkoleniem kadry. Pierwszym instruktorem Polskiego Związku Narciarskiego na Podkarpaciu był Adam Trzyna z Krosna, który otrzymał uprawnienia w 1932 r.

Wystawa "Tradycja narciarska" przygotowana została ze zbiorów kolekcjonerów prywatnych i Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Głównym i najważniejszym elementem ekspozycji jest zbiór ok. 20 par drewnianych nart pochodzących z przeł. XIX i XX w. Najcenniejsze i najstarsze narty wykonane zostały końcem XIX w. w szwajcarskiej firmie "Melchior Jakober". Pozostałe pochodzą od różnorodnych europejskich producentów, wśród których prym wiodą polskie firmy "Bujak" i "Zubek" z okresu międzywojennego. Uzupełnieniem wystawy jest pokaz materiałów ikonograficznych w postaci kart pocztowych i zdjęć dotyczących narciarstwa w Karpatach Wschodnich, Tatrach i Alpach. Interesująca jest także prezentacja przewodników narciarskich i odznak, wydawanych przez Polski Związek Narciarski i inne organizacje oraz stowarzyszenia narciarskie. Malarstwo reprezentują akwarele i obrazy olejne znanych artystów: Mariana Jankowskiego i Bronisława Olszewskiego.

Otwarciu wystawy towarzyszyć będzie "Spotkanie narciarskie", na którym poruszone zostaną tematy związane z historią narciarstwa. Przedstawi je Jerzy Kapłon (COTG PTTK w Krakowie, Karpackie Towarzystwo Narciarskie - zarys dziejów), Wiesław Czechowicz (Muzeum Narciarstwa w Cieklinie – Stanisław Barabasz – ojciec polskiego narciarstwa) oraz Robert Kubit (Muzeum Podkarpackie w Krośnie - Tradycja narciarska). Zagadnienia techniki jazdy omówią i prezentacji sprzętu narciarskiego dokonają Bartosz Górski i Erwin Gorczyca (GOPR - Grupa Bieszczadzka, Narty jako narzędzie pracy). Interesującą częścią spotkania będzie premierowy pokaz diaporamy autorstwa Waldemara Czado (GOPR - Grupa Bieszczadzka - Śladami Zaruskiego w Tatrach). Tematem diaporamy jest powtórzenie przejścia narciarskiego Mariusza Zaruskiego i Józefa Borkowskiego w Tatrach z 1907 r. Obejrzymy także diaporamę Przejście skialpinistyczne Ortler - Tyrol w Alpach, w którym uczestniczyli ratownicy Grupy Bieszczadzkiej GOPR.

Na zakończenie organizatorzy przygotowali pokaz polskiego filmu fabularnego "Biały ślad" z 1932 r. Jest to debiutanckie dzieło Adama Krzeptowskiego, górala, brata znanego narciarza Andrzeja. Scenariusz napisany został przez artystę malarza Rafała Malczewskiego. "Biały ślad" reprezentował Polskę na I Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w 1932 r. Otrzymał wyróżnienie za znakomite zdjęcia plenerów górskich, "przepojone słońcem i zdrowiem".

Serdecznie zapraszamy - Robert Kubit

http://www.odyssei.com/files/00/60/6074/6074.jpg