Przełęcz Tucholska

[Wojtek Pysz]

Przede wszystkim należałoby ujednolicić nazewnictwo, zestawiając nazwy i ich odmiany będące w obiegu w Polsce (i krajach sąsiednich). Przykładowo: masz nr 5 "Nad Konieczną" - zwana "Dujawa", nr 11 "Przełęcz Radoszycka", zwana też w literaturze i na mapach (W. Krukara) "Beskid n. Radoszycami", nr 13 "Ruske sedlo" to nasza "Przełęcz n. Roztokami",.....

Pod mapką jest wykaz przełęczy i tam są naniesione alternatywne nazwy.

nr 21 "Toruńska" = "Wyszkowska" w polskiej literaturze.

Dla mnie Toruńska i Wyszkowska to dwie różne przełęcze. Byłem, widziałem pomierzyłem, zdjęcia zdobiłem - czyli "mam na to papiery"

Warto by dodać "Przełęcz Szybeńską" i "Przełęcz Łostuńską".

Szybeńską dorysowałem. Chociaż nic tam nie ma, to symbolicznie dzieli Czarnohorę i Maramuresz. A Łostuńska, to ani nic nie dzieli ani nigdzie tamtędy nie się da dojechać....

[don Enrico]

Przede wszystkim należałoby ujednolicić nazewnictwo, (...).

Naukowo rzecz biorąc masz zupełną rację,
ale , .....
to to nie jest wątek z naukową rozprawą o przełęczach karpackich, jeno prosta relacja z pobytu na jednej z nich (Tucholskiej)
Dlatego nie wypominałem Wojtkowi , że w swoim "wybiórczym zestawie" pominął ważną dla mnie przełęcz Tepajec
Dlaczego ważną ?
HA ! bo tam stoi ławeczka SKPB ( z widokiem na dolinę Ciechani)
...............
Chciałoby się zawołać ... Hajda na przełęcze, tam można odpocząć i złapać nowe siły na zdobywanie szczytów !!!!

[Wojtek Pysz]

Dlatego nie wypominałem Wojtkowi , że w swoim "wybiórczym zestawie" pominął ważną dla mnie przełęcz Tepajec

Była przygotowana w "jadłospisie", ale z powodu dużej bliskości od Mazgalicy wybrałem tylko jedną z nich. Jest chwilowo przyszpilona z wysokim numerkiem

[partyzant]

W 2017 roku odsłonięto tam pomnik upamiętniający zamordowanie 600 bojowników Karpato-Ukrainy. Winowajcami byli oczywiście Polacy i Wegrzy. Treść upamiętnienia nie została potwierdzona badaniami historycznymi ale weszła do obiegu ukraińskiej wykładni historycznej jako pewnik.

[don Enrico]

W 2017 roku odsłonięto tam pomnik upamiętniający zamordowanie 600 bojowników Karpato-Ukrainy. Winowajcami byli oczywiście Polacy i Wegrzy. Treść upamiętnienia nie została potwierdzona badaniami historycznymi ale weszła do obiegu ukraińskiej wykładni historycznej jako pewnik.

Tu warto wprowadzić kontekst historyczny.
Przełęcz od dawna przekraczała granice. W XIX wieku była to granica pomiędzy Galicją i Węgrami ( w ramach tego samego cesarstwa) i jak nadmieniłem wcześniej była bardziej pilnowana przez bratanków którzy stworzyli system celno-skarbowy.
Po pierwszej wojnie światowej zmienił się układ polityczny w Europie i przez naszą przełęcz można było przejechać z Polski do Czechosłowacji.
Bodajże w 1938 roku (gdy Hitler zaczął podgryzać Czechy) wykorzystali to Słowacy i utworzyli własne państwo pod wodzą księdza Tiso
W tym samym czasie Ukraińcy zwietrzyli swoją szansę na utworzenie własnego państwa i na Zakarpaciu powołali tzw Karpato-Ukrainę pod wodzą księdza Wołoszyna, które nie zostało uznane przez żadne inne państwo.
Wielu patriotów ukraińskich z Galicji udało się do tego quasi-państwa przekraczając nielegalnie granicę aby je wspomóc
Na wiosnę 1939 roku sytuacja polityczna się zmieniła i Węgrzy którzy od dawien uważali Zakarpacie za swoje terytorium uzyskali zgodę z Berlina na zajęcie go.
W ciągu 3 dni wojska węgierskie zajęły terytorium Ukraino-Karpat
i już 16 marca 1939 roku na Przełęczy Tucholskiej odbyło się uroczyste tworzenie nowej granicy polsko-węgierskiej
( takie same uroczystości otwarcia granicy polsko-węgierskiej miały miejsce w Siankach)
Węgry na zajętych terenach stworzyły własną administrację a jeńców pojmanych w czasie walk osądzono, obywateli którzy przybyli tu nielegalnie z Polski deportowano na powrót.
Według różnych źródeł było ich ok 600-1000 osób
Brak obecnie dokumentów w jaki sposób deportowano do Polski tych Ukraińców wziętych do niewoli przez Węgrów, więc współcześni "historycy" ukraińscy uznali że zostali wymordowani przez Polaków.
Na tą okoliczność odnalezione na przełęczy szczątki jednego człowieka przybrały oraz cmentarny
...

...
Jednak to nie wszystko , ten przedstawiony na powyższym zdjęciu bezimienny cmentarzyk władze lwowskie postanowiły przekształcić w memoriał
obrazujący jak wielu Ukraińców musiało zginąć aby powstała wolna Ukraina
Osobiście, patrząc po ludzku w te odległe czasy, wcale bym się nie zdziwił gdyby po przegranej Ukraino-Karpat wielu Ukraińców którzy w nią uwierzyli postanowili wrócić do swych domów.
Jeśli nie byli jeńcami to wracali po prostu przez Karpaty, nielegalnie. Jeśli natknęli się na polskich pograniczników to mogli zginąć
(wówczas nie było takiego łagodnego niańczenia jak obecnie na granicy PL /BY)
...
a współcześnie ...?
Jak dla mnie ten memoriał żywo przypomina mi "orlęta lwowskie"
...


...
Obok postawione są tablice wyjaśniające (uwaga ! również w języku polskim co rzadko się zdarza)
Dowiadujemy się z nich o ok 30 ofiarach z czego tylko jeden krzyż ma inskrypcje
Ja policzyłem te krzyże na placu memoriałowym jest ich ok 50-ciu , więc są to krzyże symboliczne na pustych miejscach
.. Ot tak tworzy się symbolikę szytą grubymi nićmi
...
a propos .. ta droga na zdjęciu po lewej stronie wiedzie do węgierskiego pomnika i nie ma najmniejszej wskazówki że to tam

[bartolomeo]

wówczas nie było takiego łagodnego niańczenia jak obecnie na granicy PL /BY

Że co?!?

Heniu, sięgasz do bieżącej polityki w wątku bieszczadzkim. Bardzo nieładnie

[don Enrico]

Że co?!?

Heniu, sięgasz do bieżącej polityki w wątku bieszczadzkim. Bardzo nieładnie

Że co?!? ...... polityka ?
Zapytałem kilku forumowiczów czy widzą tu politykę.
Odpowiedzi były jednoznaczne : nadinterpretacja
Nie będę więc Bartku wstydził się tego co napisałem
Wierzę że jesteś na tyle inteligentny, że sam sobie wyciągniesz wnioski.
...
wracając do meritum, czyli do naszej przełęczy
Po drugiej stronie drogi krzaki zasłaniają ruinę nieukończonej budowy turbazy
Na Wikipedii jest zdjęcie starsze , pokazujące obiekt w całej krasie tu
...


.....
idąc dalej dróżką zobaczymy kolejną zagadkową budowlę , przypominającą kolibę, może miał to być jakiś restoran ?
Choć opuszczona , jest w całkiem w dobrym stanie , a barszcz Sosnowskiego próbuje się wywyższać .
...


...
Za kolejnym zakrętem kolejna budowla , jeszcze dziwniejsza
W archiwach netu udało mi się odnaleźć jak kiedyś wyglądała
...

...
Niestety nie udało mi się odnaleźć żadnych informacji : co to miało być i dlaczego ?
Przewodniki też milczą.
Jeśli ktoś by trafił na jakieś informacje , niech się podzieli
Obecnie ten maszkaron robi szokujące wrażenie
...

...
Jest bardzo cienki (na szerokość jednego pokoju)
i ta niezwykłą architektura ..... co to u licha miało być ?
Polanka poniżej jeszcze nie zarosła całkiem , więc patrząc przez ślepe okna można podziwiać majestatycznego Pikuja
Parę lat temu nasz forumowicz Caschoo zrobił tu taki mini filmik

[Wojtek Pysz]

Na wszelki wypadek, bo Henio zaraz coś jeszcze wynajdzie, odsłoniłem dwie kolejne przełęcze. W Beskidzie Niskim zrobiło się ciasno

[Tomnatyk]

Jak tacy z Was "detaliści", to dorzucę jeszcze do kompletu Przełęcz Beskid n. Olchowcem. Też w Beskidzie Niskim. Może jeszcze się zmieści, choć chyba nie ma na niej ławeczki. Jest za to gniazdo ckm z II wojny.

Założyciel tego wątku na wstępie zachęcał:

jeśli ktoś chciałby uzupełnić kompendium przełęczy Beskidzkich (a może Karpackich) to bardzo proszę

A teraz klaruje:

to nie jest wątek z naukową rozprawą o przełęczach karpackich, jeno prosta relacja z pobytu na jednej z nich (Tucholskiej)

Ale do naukowości jeszcze ciut daleko. Wrzucamy przełęcze z Beskidu Niskiego pod nagłówkiem: "Przełęcze w Karpatach Wschodnich". Zdania uczonych bywają jednak podzielone. Na razie nikt tu nie cytuje żadnych źródeł ani wykładni (pseudo)naukowych. Jedynym przywołanym autorytetem jest koń:

Jest on spod przełęczy Toruńskiej, która w niektórych źródłach nazywana jest także Wyszkowską. Koń uważa, że niesłusznie.

[Wojtek Pysz]

... dorzucę jeszcze do kompletu Przełęcz Beskid n. Olchowcem....

Zaraz się nią zajmiemy.

Jedynym przywołanym autorytetem jest koń:

To jest koń miejscowy i wie co mówi Ja uzupełnię poglądy konia bardziej namacalnymi argumentami. Poniżej zamieszczam dwa zdjęcia oraz mapkę z zaznaczeniem, gdzie zostały wykonane. Track jest oryginalny, w zdjęciach są EXIF-y. Mam też dwóch świadków (oprócz konia). Dla wygodniejszego oglądania - mapka online: https://ciekawe.tematy.net/strona/al...d=1031da4f19fc







Przy okazji: wiem, że z niektórych tekstów przedwojennych polskich turystów (a nawet opisów w przewodnikach) można wywnioskować, że Wyszkowska=Toruńska. Ale powojenni turyści też różne rzeczy opowiadają ...