SPRAWOZDANIE Z PRAC PRZY NAGROBKACH RODZINY BUCHWAKÓW NA
CMENTARZU GRECKOKATOLICKIM W BEREHACH GÓRNYCH, GM. LUTOWISKA
29 IV – 4 V, 4-5 VI 2010 R.
Przedmiotem profilaktycznych prac konserwatorskich na cmentarzu greckokatolickim w Berehach Górnych były nagrobki piaskowcowe:


  • Iwana Buchwaka (*1836) †1897, przeżył lat 61,
  • Hrycia Buchwaka *?†?, przeżył lat 79 – nagrobek powstał w 1926 roku,
  • Hrycia Buchwaka, syna Iwana, *1861 †1939,
  • Paraski Buchwak (*1860) †1934, żona Hrycia, przeżyła lat 74.



STAN ZACHOWANIA NAGROBKÓW RODZINY BUCHWAKÓW NA CMENTARZU GRECKOKATOLICKIM W BEREHACH GÓRNYCH, GM. LUTOWISKA
Stan zachowania piaskowcowych nagrobków rodziny Buchwaków w Berehach Górnych monitorowany jest od roku 1986. Wykonane z różnych piaskowców fliszowych nagrobki zostały poddane pracom remontowym z użyciem wybranych technik konserwatorskich w roku 1989. W tamtym czasie nie byliśmy w stanie poddać wskazanych nagrobków impregnacji, ponieważ koszt impregnatu przekraczał wielokrotnie budżet obozów „Nadsania”.
Obecny stan zachowania opisywanych nagrobków charakteryzuje się utratą spoiwa, postępującym procesem erozji, w tym także eksfoliacji, zwłaszcza w partiach wyposażonych w inskrypcje (vide nagrobek Hrycia Buchwaka, syna Iwana).
Wskazany stan zachowania wymagał podjęcia możliwie szybko profilaktycznych prac konserwatorskich, których celem było powstrzymanie procesów erozyjnych poprzez zabezpieczenie nagrobków środkami grzybobójczymi i hydrofobowymi. Czynność tę należało będzie powtarzać po uprzednim zbadaniu skuteczności działania środków hydrofobowych (ich skuteczność zależy przede wszystkim od ekspozycji i zanieczyszczenia środowiska).



Program prac dla wskazanych wyżej oraz pozostałych 13 nagrobków ostatecznie wyglądał następująco:


    • Usunięcie z obiektów nawarstwień atmosferycznych oraz mikroorganizmów metodami mechanicznymi w zależności od stanu zachowania nagrobka i chemicznymi za pomocą: Alkutex Fassadenreiniger-Paste - oraz Imprägnierung BFA,
    • Ewentualne odsolenie obiektów metodą migracji do rozszerzonego środowiska: woda destylowana, lignina lub Enstalzungskompresse,
    • Uzupełnienie drobnych ubytków formy za pomocą czysto mineralnej zaprawy Funcosil Restauriermörtel,
    • Zabezpieczenie przed rozwojem mikroorganizmów za pomocą Adolit M flüssig
    • Hydrofobizacja za pomocą Funcosil WS,
    • Wzmocnienie kamienia za pomocą preparatu opartego na estrach kwasu krzemowego,
    • Podnoszenie nagrobka do poziomu gruntu (lub powyżej niego) i pionowanie,
    • Usuwanie resztek dybli krzyży żeliwnych,
    • Inne czynności, przede wszystkim montaż zrekonstruowanego krzyża żeliwnego oraz klejenie żywicą epoksydową.


L.p.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1. Hryć Buchwak (stela)
+

+
+
+
2. Hryć Buchwak (płyta)
+

+
+
+
+
3. Iwan Buchwak
+

+
+
+
+
+
+
+
4. Paraska Buchwak
+

+
+
+
+
5. Ewka Romnie
+
+
+
+
6. Janina Jankowska
+

+
+
+
+
7. Mały piaskowiec NN 1
+
+
+
8. Mały piaskowiec NN 2
+
+
+
9. Mały piaskowiec NN nowy
+
+
+
+
+
10. Mikołaj
+
+
+
11. Piaskowiec NN żeliwo
+
+
+
+
12. Piaskowiec NN płyta
+
+
+
+
13. Piaskowiec NN stela
+
+
+
+
14. Piaskowiec NN żeliwo nowe
+
+
+
+
+
+
+
15. z beton NN 1
+
+
+
+
16. z beton NN 2
+
+
+
+
17. z beton NN 3
+
+
+
Celem powyższych czynności było powstrzymanie erozji piaskowca, z którego wykonane są wskazane wyżej nagrobki (wyjąwszy 3 betonowe), poprzez ograniczenie procesów fizycznych, chemicznych, mechanicznych i biologicznych, które wpływają zasadniczo na destrukcję materiału skalnego.
Nagrobki rodziny Buchwaków stanowią na zachodniej Bojkowszczyźnie ewenement nie znajdujący żadnych odpowiedników, są unikatowe i niepowtarzalne. Stąd też wymagają szczególnej troski. Wskazane prace bez wątpienia wpłyną pozytywnie na stan ich zachowania, co nie zmienia faktu, że zalecenia konserwatorskie każą utrzymywać je w stałej czystości i monitorować stan zachowania.