Zagadki z cerkwią w tle ...

[Piotr]

Architektura tej cerkwi jest niezwykle malownicza i zachwycająca.[/I]

Matków, chyba klasyczny styl bojkowski, takich cerkwi z wielokrotnie łamanymi dachami było po ukraińskiej stronie dość sporo (imho). Po naszej (obecnie) prosty styl bojkowski typu Smolnik.

[Basia Z.]

Matków, chyba klasyczny styl bojkowski, takich cerkwi z wielokrotnie łamanymi dachami było po ukraińskiej stronie dość sporo (imho). Po naszej (obecnie) prosty styl bojkowski typu Smolnik.

Mam tu m in. taką - pochodzącą z Krywki, obecnie w skansenie we Lwowie.
Jest piękna.

krywka.jpg

Podejrzewałam ten Matkow (też posiadam zdjęcie, współczesne, zrobione przez znajomych), ale właśnie informacja o liście UNESCO mnie zmyliła.
No i to zdjęcie jest jednak inne, a sama tam nie byłam.

Matkow.jpg

Pozdrowienia

Basia

[Henek]

Piotr napisał :

Matków, chyba klasyczny styl bojkowski, takich cerkwi z wielokrotnie łamanymi dachami było po ukraińskiej stronie dość sporo

Trafiony.
Matków : miejscowość nad górnym Stryjem (na północ od Pikuja)
Ale ten dach to wyszedł im wyjątkowo stromy i nie wiem czy jest ich sporo. Raczej w najbliższej okolicy chyba nie.

[Piotr]

Ale ten dach to wyszedł im wyjątkowo stromy i nie wiem czy jest ich sporo. Raczej w najbliższej okolicy chyba nie.

Tak, ten jest rzeczywiście dość oryginalny. Podobne (zbliżone ilością łamanych daszków) były m.in. w miejscowościach Jawora Horisnaja, Jabłoniw (d.Turka), Orawczyk (d. Skole), wspomniana wyżej Krywka (d.Turka), Roztoka Wyżna, Pohar, Rosochacz, Wysocko Niżne i pare innych. Ile z nich stoi do dziś - tego nie wiem.

[lucyna]

Matków, chyba klasyczny styl bojkowski, takich cerkwi z wielokrotnie łamanymi dachami było po ukraińskiej stronie dość sporo (imho). Po naszej (obecnie) prosty styl bojkowski typu Smolnik.

Nie specjalizuję się w architekturze, oprowadzam tylko wycieczki po szlakach ikon i architektury drewnianej. Moja wiedza jest ograniczona. Mimo to chciałabym "cuś" powiedzieć. Często oprowadzam wykształciuchów. Właśnie historyk sztuki zwrócił mi uwagę cobyśmy nie używali określenia styl bojkowski. Wprowadzamy ludzi w błąd. Styl ten jest w prostej linii kontunuacją archaicznego stylu ruskiego, który przetrwał najdłużej na Bojkowczyźnie. Region ten bowiem był najbardziej zachowawczy, przetrwały tu nie tylko obrzędy, wierzenia (pochówki wampiryczne, woły ciągnące trumnę, rozeta karpacka, jojczenie itd.) ale także wzory architektoniczne. Kiedyś takie cerkwie były charalterystyczne dla Rusi i znajdowały się na obszarze panowania książąt ruskich (podobne cerkwie były i na Podolu i Wołyniu). Oczywiście styl archaiczny ruski ewoluował. Można go podzielić na styl a.r. prosty, który zachował się w Polsce-cerkiew w Smolniku, z Grąziowej, w Liskowatem i styl a.r. złożony którego pięknym przykładem jest cerkiew we lwowskim skansenia oraz te cerkwie o których wspomniał Piotr.

PS.

[jacob.p.pantz]

Właśnie historyk sztuki zwrócił mi uwagę cobyśmy nie używali określenia styl bojkowski. Wprowadzamy ludzi w błąd. Styl ten jest w prostej linii kontunuacją archaicznego stylu ruskiego, który przetrwał najdłużej na Bojkowczyźnie.

Tak się przyjęło, ale jest to też nieco dysksyjne - mało 'skodyfikowane',
owo utożsamianie z archaicznym może zachodzić przy prostych przykładach
(jak nasz Smolnik, czy ewentualnie Liskwate),
ale nawet wtedy proporcje czy wydatnosć dachu okapowego dosć mocno
_najczęściej_ odróżniają je od podobnych w schemacie nie-górskich;
zaś przy 'złożonych' z okolic Turki i dalej - o bojkowskim stylu można mówić spokojnie
(bodaj z poglądem, że tylko tamte to dopiero są 'bojkowskie' też się zetknąłem;
zaś za 'archaiczne' to trudno je uznawać, choćby dlatego, że pierwsze przykłady bodaj dopiero z XVIII wieku).

Serdeczności,

Kuba

[Piotr]

Często oprowadzam wykształciuchów. Właśnie historyk sztuki zwrócił mi uwagę cobyśmy nie używali określenia styl bojkowski. Wprowadzamy ludzi w błąd.

IMHO nie jest to wprowadzanie w błąd, tu i ówdzie zresztą pojawiają się wzmianki o stylu archaicznym w odniesieniu do tychże cerkwi; sam mówię zamiennie ze wskazaniem na - jednak - styl bojkowski.
Jeżeli chcesz z tym "walczyć" to oczywiście możesz, jednak określenie to (nie wdając się już w szczegóły architektoniczne) jest tak zakorzenione że minie "wieki" zanim (ewentualnie) zostanie wyprostowane; choć wątpię bo i po co.

Zwróć też uwagę że takie określenie stylu widnieje w zasadzie we wszystkich współczesnych publikacjach a to dlatego, iż opierają się głównie na Brykowskim, Drahanie, Siczyńskim czy Kakowskim - czyli autorytetach architektury cerkiewnej; drewnianej. Styl bojkowski prosty i złożony wyodrębnił Siczyński. Dlatego dziś w prawie każdej w tych publikacji typu Rewaszowe (Krycińskiego, Michniewskich), Bańkosza, itp. - wiele innych znajdziesz styl bojkowski. Zmieniać to (pomijając już zasadność) to mnie więcej tak jakby chcieć zacząć tłumaczyć turystom gdzie leżą Bieszczady i mówić ze w każdym bez wyjątku przewodniku piszą w tej materii głupoty.

BTW: tak mi jeszcze przyszło do głowy: czy nie byłoby Ci ciężko wybrnąć gdybyś wzieła wycieczkę do Smolnika i powiedziała ze to archaiczny ruski styl, po czym zjechała do Medzilaborca mówiąc ze to stary ruski styl a jedno i drugie byłoby w miarę poprawne; mam na myśli oczywiście określenie a nie wygląd. Dla wycieczki słowo "stary" i "archaiczny" byłoby raczej tożsame. No ale to dywagacje oczywiście, trochę na siłe.

[lucyna]

Sprawdziłam cerkiew ta jest wpisana na ową listę. Nie dopisałam informacji do notatki.

[Piotr]

Sprawdziłam cerkiew ta jest wpisana na ową listę

Niegdyś była ciekawsza - kryta i szalowana gontem, fotka przedwojenna jest w książce Mychajło Dragana (Drahana) Ukraińskie Cerkwie Drewniane z 1937r.

[lucyna]

Mi wiedzę odnośnie cerkwi "wbił do głowy" Bańkosz. Chylę czoło przed Brykowskim, Drahanem, Siczyńskim czy Kakowskim ale sądzę, że kiedyś pojawi się młody wilk, który wprowadzi "rewolucyjne zmiany" w terminologii. Szczególnie jeżeli chodzi o Bojkowszczyznę i teren pogórza. Zwróć uwagę, że kontrowersje nie dotyczą tylko stylu bojkowskiego. W okolichach na pólnoc od Sanoka mamy kilka cerkiewek o jednolitym stylu. Coraz częściej pojawia się określenie styl pogórzański: wyrażna trójdzielność, każda część z wyjątkiem prezbiterium pokryta dachem dwuspadowym, z wyrażnie wyodrębnioną wieża będąca częścią bryły. Pięknym przykładem tego stylu jest cerkiew w Siemuszowej. Mamy także do czynienia z świątyniami tzw. bezstylowymi, zbudowanymi po 1720 r. które mają w swojej bryle wyraźne wpływy stylu jóżefińskiego.
Do niedawna wmawiano nam, że istnieje grupa etnograficzna Dolinian. Wyodrębniono ją dlatego, że w okolichach Leska i Sanoka występowały chałupy wnękowe. Obecnie naukowcy z wyjątkiem skansenu negują ten podział. Mówi się o etnicznym posko-rusko-niemieckim pograniczu o dużym udziałem ludności żydowskiej. Chałupa wnękowa zaś jest swoistym reliktem, pozostałością po średniowiecznym budownictwie.
Dla przeciętnego klienta szlak ikon jest interesujacy właśnie dlatego, że występuje tu takie nagromaczenie różnych stylów. Łatwiej przyswajają sobie styl archaiczny. Przewodnik oprowadzajac po szlakach kulturowych musi wyjaśniać od podstaw zasady budowy świątyni. Przy trzeciej, czwartej cerkiewce sami goście dostrzegają różnice.
Używam określenia styl archaiczny powszechnie zwanym bojkowskim.