Dobra książka o UPA i Akcji Wisła

[lucyna]

W "Połoninach 02" ukazał się "Apel" podpisany przez Witolda Michałowskiego, Janusza Rygielskiego, Jana Bazyla Lipszyca wzywający do pojednania i rzetelnej oceny akcji "Wisła". Moim zdaniem bardzo kontrowersyjny. Przetoczę mały fr: " W przeważającej liczbie zarówno Łemkowie, jak i Bojkowie, a więc tragiczne ofiary ludobójczej akcji "Wisła", nie popierali UPA. Opracowania historyków ukraińskich opublikowane w Kanadzie zawierają udokumentowane liczne przypadki z terenu Bieszczad i Beskidu Niskiego, w których regularne oddziały wojskowe odziane w polskie mundury nie tylko puszczały z ogniem całe wsie ale i paliły w stodołach lub rozstrzeliwały setkami ich bezbronnych mieszkańców. Nie tylko w Zawadce Morochowskiej oprawcy należeli do LWP". Dużo jest w tym prawdy ale nie mogę zgodzić się iż to były owe mordy były na porządku dziennym i dotyczyły setek osób.
Na ów "Apel" w "Połoninach 03" odpowiedział Tadeusz A.Olszański w artykule "Jak pamiętać o akcji "Wisła". Warto z tą ripostą zapoznać się. Lektura obowiązkowa dla przewodników. Autor obala tezy zawarte w "Apelu". Stara się odmieść merytorycznie do zarzutów i w sposób bezstronny przedstawia przebieg akcji "Wisła".

[lucyna]

W "Płaju Almanachu Karpackim nr 14" Tadeusz A. Olszański zamieścił wyjatkowo ciekawy i wyważony artykuł "Pół wieku po akcji "Wisła". Bardzo dawno temu ten tekst ukształtował w dużej mierze mój pogląd na tę czystkę. Wczoraj jeszcze raz przeczytałam artykuł, a potem miałam przyjemność przez kilka chwil rozmawiać z Kolegami Przewodnikami o Autorze. Same pochlebne opinie.
Aby Wam przybliżyć ducha tej publikacji przetoczę mały fragment artykułu:
" W polskiej historiografii spotykany jest pogląd, że akcja "Wisła" była niezbędna w celu likwidacji partyzantki UPA, gdyż bez pozbawienia jej oparcia w miejscowej ludności walki mogły trwać nawet do połowy lat pięćdziesiątych tak jak w Galicji Wschodniej. Zaś w wypowiedziach autorów ukraińskich spotyka się przeciwstawny pogląd jakoby akcja ta nie miała nic wspólnego z działalnościa UPA, a jej głównym, jeśli nie wyłączynym celem było przekształcenie Polski w państwo monoetniczne. Oba są w dużej mierze nieuprawnione, choć w obu jest ziarno prawdy. Z jednej strony nie ulega wątpliwości, że akcja "Wisła" miała za cel likwidację ukraińskiej partyzantki niepodległościowej, ostatniego silnego środka oporu wobec komunistycznych władz Polski, z drugiej-nie da sie uzasadnić wojskowej konieczności całkowitego i trwałego wysiedlenia ludności."

[lucyna]

Przed chwilą zamowiłam sobie wjątkowo ciekawą, poleconą mi przez Kolegów z forum historuków, dwutomową publikację "Ludobójswo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945" Władysłwa Siemaszki i Ewy Siemaszki. Lektura podstawowa. Ksiżaki zawierają wykaz zamordowanych 19 379 zindentyfikowanych ofiar narodowości polskiej, listę oprawców i osob odpowiedzialnych za mordy, relacje świadków, raporty i sprawozdania polskiego podziemia, dokumenty kościelne i pochodzące z archiwum UPA, dokumentację fotograficzną, 11 map powiatów z zaznaczonymi miescami masowych mordów.
Bardzo ciekawie we wstępie do tej publikacji mówi o konflikcie uktaińsko-polskim prof Ryszard Szawłowski. Fr wstępu możecie przeczytać tu
www.naszawitryna.pl/ksiazki_36.html

Nie rozumiem dlaczego link nie działa. Wpisałm w pasek adresu i otworzyła mi się strona.

[Piotr]: link był nieprawidłowy "książki" zamiast "ksiazki" - nie przepisuj linków ręcznie, tylko je kopiuj - wtedy będą na 100% działać.

[Czarek pl]

Przed chwilą zamowiłam sobie wjątkowo ciekawą, poleconą mi przez Kolegów z forum historuków, dwutomową publikację "Ludobójswo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945" Władysłwa Siemaszki i Ewy Siemaszki. Lektura podstawowa. Ksiżaki zawierają wykaz zamordowanych 19 379 zindentyfikowanych ofiar narodowości polskiej, listę oprawców i osob odpowiedzialnych za mordy, relacje świadków, raporty i sprawozdania polskiego podziemia, dokumenty kościelne i pochodzące z archiwum UPA, dokumentację fotograficzną, 11 map powiatów z zaznaczonymi miescami masowych mordów.
Bardzo ciekawie we wstępie do tej publikacji mówi o konflikcie uktaińsko-polskim prof Ryszard Szawłowski. Fr wstępu możecie przeczytać tu
www.naszawitryna.pl/ksiazki_36.html

Nie rozumiem dlaczego link nie działa. Wpisałm w pasek adresu i otworzyła mi się strona.

[Piotr]: link był nieprawidłowy "książki" zamiast "ksiazki" - nie przepisuj linków ręcznie, tylko je kopiuj - wtedy będą na 100% działać.

Wybaczcie,ze nie na temat,ale nie moglem sie powstrzymać.
Lucynko,Piotr to ma z Toba siedem swiatów,Tobie zawsze coś musi się przytrafić,na szczęscie Piotr jest na posterunku i dzięki temu jest ciekawiej i sympatyczniej.Pozdrawiam.

[lucyna]

Wiem. Piotrze dziękuję.
Dla zachowania swoistej równowagi proponuję dziś abyście zapoznali się z wyjątkowo ciekawą książką wydaną przez IPN w serii Studia i materiały. Jest to "Kresowa księga sprawiedliwych 1939-1945 O Ukraińcach ratujących Polaków poddanych eksterminacji przez OUN-UPA" opracowana przez Romualda Niedzielko.
Aby Wam przybliżyć ową publikację posłuże się fragmentem "Wstępu":
"W takcie przeprowadzonej kwerendy kazało się, że o osobach niosących pomoc wiemy znacznie mniej niż o ofiarach, świadkach czy nawet o sprawcach zbrodni; w dużej części właściwi bohaterowie niniejszej książki pozostają bezimienni. Z tego powodu nie mogła ona przybrać kształtu słownika biograficznego w rodzaju "Księgi sprawiedliwych" Michała Grynbenga. Zamiast haseł biograficznych dokumentację pomocy ująłem w formę not opisujących zdarzenia w poszczególnych miejscowościach, które uporządkowalem alfabetycznie w obrębie powiatów, należących do siedmiu województw. Bohaterami książki są w głównej mierze "cywilni" Ukraińcy-pomoc z ich strony w stosunku do ludności polskiej odnotowano w ponad 500 miejscowościach (spośród kilku tysięcy, w ktorych ginęli Polacy). Dla przejrzystości obrazu wyodrębnilem tylko przypadki pomocy w trakcie bezpośredniej konfrontacji obu stron".
Polecam dwie recenzje
www.prawica.net/node/10630
www.ipn.gov.pl/portal/pl/229/6526/Kresowa_ksiega_sprawiedliwych_19391945.html
Fr książki, który mną wstrząsnał
" W 1945 r. Ukrainiec polecił swojej żonie, by opuściła dom i ukryła sie w lesie. Następnego dnia wróciła i natknęła sie w domu na zwłoki syna. Służył on w UPA i otrzymał rozkaz zamordowania matki. Prawdopodobniej zabił go ojciec. Po pewnym czasie ojca znaleziono powiesonego, z kartką na piersi "Za zdradę Ukrainy".

[lucyna]

Przepraszam zapomiałam podać, że ów fr książki dotyczy Zawozu.
Inne informacje dotyczące Bieszczadów:
Baligród
"6 sierpnia 1944 r. odział UPA urządził obławę na Polaków wychodzących z kościoła oraz tych, którzy schronili się w domach. Rozstrzelano ponad 40 osób. Ksiądz Józef Miezion ocalał dzieki temu, że wstawił się za nim ksiądz grekokatolicki , Ukrainiec Oleńko. Adwokat Stanisław Śmietana ocalał dzięki pomocy miejscowych Ukraińców, którzy ukryli go u siebie".
Krzywe (Krywe)
" W 1943 r. Ukraińcy Grzegorz i Anna Miśko oraz ich teściowa za ukrywanie Polaków zostali zamordowani przez UPA''
Ropienka
"Rodzina Ukraińca Jarosława Andrucha z Ropienki w 1944 r. przechowywała Polaka Mieczysława Kolora".
Tworylne
"Wieś zamieszkana w zdecydowanej większości przez Ukraińców, w której żyły 2 rodziny polskie, licząca ponad 900 mieszkańców.
18 stycznia 1945 r. banderowcy zamordowali Marię Kucharz z dwojgiem dzieci. Wcześniej ukrywali się oni u ukraińskiej rodziny Gałuszków. "Za ukrywanie Lachów" również Gałuszkowie (4osoby) stracili życie."
Wołkowyja
" W 1943 r. sekretarz gminy w Wołkowyi, Władymir, podczas jednego ze zebrań sołtysów polecił zorganizowanie w każdej wsi odpowiedniej bojówk, gotowej w każdej chwili do "wyrżenięcia Polaków co do nogi" . Sołtys wsi Bukowiec potępił ten apel".

[lucyna]

Mieliście już mozliwość zapoznania się z poglądami prof. Ryszarda Szawłowskiego. To on napisał wstęp do monografii Siemaszków. Dziś chciałabym polecić ciekawy aczkolwiek przesiąknięty emocjami artykuł "Akcja "Wisła" w świetle prawa" Profesora opublikowany w regionalnym roczniku "Kresy Południowo-Wschodnie 2004". Obok wspomnianego artykułu redakcja zamieściła dwa załączniki- wywiady z prof. Szawłowskim zamieszczone w "Naszej Polsce" : "Kręte ścieżki IPN-u" i "Ludobójstwo ukraińskie skrywane przez IPN".
"Na powyższym zakończyliśmy rozważania nad akcją "Wisła" w świetle prawa międzynarodowego i narodowego polskiego obowiązujących w momencie jej realizacji w 1947 r. W ramach analizy prawnej interesujacych nas tu wydarzeń można pójść jeszcze dalej, przy czym chodzi tu o nawązanie do instytucji stanu wyższej konieczności. Nie zaglębiwszy-jak mi się wydaje-problematyki akcji "Wisła" od strony ówczesnego pozytywnego prawa międzynarodowego oraz polskiego, wielu, w tym była Główna Komisja Badania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu-oparło się właśnie na stanie wyższej konieczności, nawiązując wprost do obowiązującego w 1947 r. Kodeksu karnego z roku 1932. '
"W konkluzji generalnej: akcja "Wisła" z 1947 r. była z punktu widzenia prawa niepodważalna. Dlatego też trzeba całkowicie odrzucić w tym zakresie nie poparte żadnymi badaniami odnośne kłamliwe stwierdzenia strony ukraińskiej. Tak np. w 2001 r. przedstawiła ona takie "tezy" jak: "Akcję "Wisła" należy uznać za zbrodnię przeciwko obywatelom polskim narodowości ukraińskiej" i dalej "Przeprowadzenie akcji "Wisła" było niezgodne z prawem obowiązujacym wtedy w Polsce, a tym bardziej z prawem międzynarodowym?
Na stronie
www.naszdziennik.pl/index.php?typ=ip&dat=20080328&id=ip12.txt
można znaleźć artykuł prof. Szawłowskiego "Trzy ludobójstwa".
A także wyjatkowo ciekawy artykuł Artura Broźniaka "Masowy mord w Baligrodzie 6 sierpnia 1944 r".

[lucyna]

W roczniku "Kresy Południowo-Wschodnie 2004" ukazał się ciekawy artykuł Zbigniewa Palaski "Czy konieczna była akcja "Wisła". Moim zdaniem powinna to być lektura obowiązkowa dla przewodników, gdyż Autor w sposób rzetelny przedstawia kwestię wysiedleń, które tak naprawdę rozpoczęły się układem z dnia 9 września 1944 r. Analizuje konsekwencje polityczne, ekonomiczne, narodowościowo-demograficzne akcji "Wisła". Praktycznie co dzień spotykam się w pracy z pewnymi lukami w wiedzy gości ,których obsługuję. Wiedzą, że była wojana ukraińsko-polska, że odbyła się deportacja Ukraińców ale nikt nie wie o umowie o tzw. wymianie ludności.
"Dnia 9 września 1944 r. Polski komitet Wyzwolenia Narodowego zawarł układ z rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w "sprawie przesiedlenia ludnosci ukraińskiej z terytorium Polski do USRR i obywateli polskich z terytorium USSR do Polski"..."Zawarty układ przewidywał dobrowolność przesiedleń, które miały się rozpocząć 15 pażdziernika 1944 r., a zakończyć według pierwotnego terminu 1 lutego 1945 r.Nie został on dotrzymany i ostatecznie, po wielu zmianach, ustalono zakończenie akcji przesiedleńczej na 15 czerwca 1946 r.
W okresie od połowy października 1944 r do połowy czerwca 1946 r. z Polski wyjechało 480.618 osób narodowości ukraińskiej (122.450 rodzin). Wśród tej liczby znajdowało się co najmniej 70.000 Łemków.
Należy podkreślić, iż zasada dobrowolności była często łamana przez władzepolskie,które rozmaitymi środkami nacisku administracyjnego, starały się skłonić ludność ukraińską do wyjazdu. Trzena jednakże zauważyć i to,że przesiedleniom stanowczo przeciwstawiała się OUN i jej oddziały zbrojne UPA. "

[lucyna]

Dziś u Ryśka w jego atamanii kupiłam fajną książeczkę ciśniańskiego dziennikarza Teodora Więcka "Łemkowie Proces rozwoju świadomości etnicznej narodu rusnackiego do 1947 r". Nic rewelacynego, gdyby w owej książeczce nie został opublikowany pamiętnik o. J. Bachatyniuka z lat 1944-45.
"Poniedziałek 25.VI.1945 Areszty NKWD. Przed dwoma tygodniami w sąsiednich wsiach Mecinie i Wapiennem przeprowadzono aresztowania. W Męcinie aresztowano dwóch nauczycieli tamtejszych (z Galicji) i kilku wieśniaków, a w Wapiennym aresztowali trzech, którzy wrócili z powrotem z ZSRR i ich rodziców. Ci uciekinierzy z ZSRR jeszcze w lutym tego roku wyjechali do "raju" i na własne oczy zobaczyli jak on wygląda. Powrócili do domu i pod wpływem ich wieści z raju wymienione wsie odmówiły wyjazdu, choć podpisały już wcześniej zgodę. Aresztowania te przeprowadzono oczywiście z zamiarem zmuszenia wsi do wyjazdu. I oczywiście NKWD ce lswój osiągnęło. Aresztowani podpisali prośbę o wyjazd do ZSRR i kilku wypuścili na wolność. Wymienione wsie przestraszone aresztowaniami prawie w całości podpisały podanie o przesiedlenie".

[lucyna]

Ciekawy artykuł jest zamieszczony w "Kresach Południowo-Wschodnich 2005/2006".
"Zarys działań jednostek Ludowego Wojska Polskiego na terenie Powiatu Przemyskiego" Andrzeja Zapałowskiego przedstawia nam zmagania wojska poskiegi, MO z UPA w latach 1944-48.
" Samo wojsko w operacji "Wisła" miało trzykrotną przewagę nad wrogiem. Taki stosunek sił był zdecydowanie niewystarczający aby zapanować na zagrożonym terenie. Przyjmuje się, że winien on wynosić przynajmniej 1:20. Znaczna część sił około 50% przeznaczonych do zwalczania oddziałów UPA została zangażowana do zabezpieczenia akcji prześiedleńczych (organizacja punktów zbornych, ochrona, konwoje, akcje żniwne, służba graniczna), a więc nie mogły być użyte do bezpośredniego zwalczania UPA. W operacji "Wisła" uczestniczyli żołnierze 7., 8. i 9 oddziału WOP. Ich zadanie polegało głównie na zamykaniu podejść i dróg biegnących w stronę granicy, aby uniemożliwić przedostanie się ściganym oddziałom UPA poza granice państwa".