Ciągnę ten temat z uporem maniaka, bo myślę że warto...
W końcu pojawił się artykuł na którego Bieszczady czekały (no dobra... ja czekałem):
„Terka – Wołkowyja 1939-1947. Mikrohistoria krwawego konfliktu ukraińsko – polskiego” Artur Brożyniak, Małgorzata Gliwa [w:] „Bieszczady w Polsce Ludowej 1944-1989”

Po raz pierwszy:
-czytałem artykuł o tak szerokim zakresie wiedzy i informacji (mocno zaskoczył mnie fakt że z tego tematu da się tak wiele wyciągnąć - 30 stron rzetelnych informacji)
-spotkałem się z korzystania z tak różnorodnej wiedzy mającej źródła w różnych opcjach ideologicznych w jednym artykule (mi: „Nasze Słowo”, Litopisy”, S. Żurek, G. Motyka, A. Potocki, protokoły przesłuchania, meldunki sytuacyjne WOP, dokumentów USC i wiele wiele innych)... Autorzy zwrócili uwagę także na zasłyszane plotki i konfrontowali z źródłami pisanymi. To wszystko na plus.
-poważni badacze skrytykowali poważnego badacza Motykę,
-oba tematy Terki i Wołkowyi zostały opisane w jednym artykule,
-spodobała mi się ocena w podsumowaniu artykułu (rzadko to mi się zdarza),


Autorzy tego artykułu w podsumowaniu piszą:

Pierwszy akt dramatu w Terce – morderstwo dokonane przez SB OUN na trzech mieszkańcach wsi – nakręciła spiralę przemocy. W jej wyniku zginęło ponad piędziesiąt osób – Ukraińców i Polaków. W świetle zgromadzonego materiału źródłowego nieprawdziwa jest teza, że zbrodnia w Terce miała na celu skłonienie Ukraińców w Polsce do szybszego przesiedlenia się do USRS, a przez to stworzenie jednolitego pod względem etnicznym państwa polskiego.
Do zbrodni doszło w wyniku niekorzystnego splotu kilku czynników, a inspiracja wyszła od powodowanego żądzą zemsty na swoich ukraińskich pobratymcach Hrycia Łoszyci. Żołnierze 36. Komendy Odcinka z 8. Oddziału WOP wzięli udział w zbrodni, lecz główna odpowiedzialność spoczywa na ich dowódcy kpt. Lucjanie Zubercie. Bezpośrednio w mordzie brało udział kilku żołnierzy, pozostali byli statystami. Ze względu na upływ czasu nie udało się ustalić nazwisk żołnierzy, którzy zamordowali zakładników.
Z materiału źródłowego wynika, że większość żołnierzy nie akceptowała rozkazów dowództwa, lecz wykonywała je ze względu na wojskową podległość. Sabotowanie poleceń przełożonych doprowadziło do ocalenia życia kilku ukraińskim zakładnikom. Zakładników ratowali również miejscowi Polacy – Franciszek Bogacki i Wojciech Bogacki.
Str. 92

Kilka ciekawych informacji z tekstu:
-Żołnierze którzy podpalili dom Michała Drozda z schwytanymi cywilami w Terce pochodzili z Kresów... (zgłosili się na ochotnika) W domu tym było 20 zakładników wyselekcjonowanych przez Hrycia Ł.
-Akcję (14/15 Lipca 1946) na Wołkowyję wykonała sotnia UPA „Udarnyk 3”. Dowodzona przez „Bira”. Podczas akcji podobno połowa WOPistów była pijana. W czasie tego napadu UPA zamordowała 14 osób cywilnych w tym sześcioletnią dziewczynkę, którą zakuto bagnetami (nie ma nic o stosach i ludziach płonących).
-Prowodyr całej tej masakry zmarł w 1991.
-w Aneksie jest spis osób które zginęły w czasie tych wydarzeń z krótkimi notkami biograficznymi.


Jest to temat na znakomity film, w którym nic nie jest czarnobiałe (teraz tyle takich rozliczeniowych filmów powstaje że w ramach tej nowej fali mogli by coś takiego zrobić)... w którym nie ma dobrych i złych, są ludzie z krwi i kości. Głównym bohaterem tego filmu byłby Hryć Łoszycia. Byłoby to takie skrzyżowanie „Europy, Europy” Agnieszki Holand i „Zabójstwo Jesse'ego Jamesa przez tchórzliwego Roberta Forda „ Cowarda Roberta Forda. Byłby to film o chorej ambicji, chęci zemsty i dehumanizacji człowieka w wyniku konfliktu zbrojnego... no i myślę że byłby to pierwszy film, który odmalowywałby bez uprzedzeń (ani z jednej, ani z drugiej strony) „prawdziwą sytuację historyczną”.... Polacy mają swojego „Ogniomistrza Kalenia”, Ukraińcy swoją „Żelazną sotnię”... może kiedyś przyjdzie czas i reżyser, który odmaluje tą historię w miarę atrakcyjnie dla oka i Polaka i Ukraińca.

Minusy zostawiłem na koniec:
Minus jest taki że w stosunku do opisów mordu w Terce o Wołkowyji jest niewiele.

Szukając coś o autorach wpadłem na takie linki:
http://www.stankiewicze.com/ludobojstwo/baligrod.html – zły Brożyniak wg S. Żurka
http://www.wolgal.pl/art65.html – streszczenie referatu Brożyniaka na końcu art.
http://forum.turystyka-gorska.pl/vie...92239a21d4c5e9 Lucyna o spotkaniu z autorami książki w MBL w Sanoku (ona też sama z sobą rozmawia)