Mapy cyfrowe nie tylko dla orłów;)

[Wojtek Pysz]

Garmin, czyli coś dla piechurów i rowerzystów.
Dotychczas omawiane były urządzenia uniwersalne, które mogły służyć do telefonowania, pisania listów, czytania książek, oglądania filmów czy przeglądania stron internetowych. A przy okazji dało się na nich wyświetlać mapy. Wszystkie one mają (w mniejszym lub większym stopniu) trzy wady: nie lubią wody, źle znoszą mocniejsze upadki i niezbyt długo pracują na bateriach.

Są też urządzenia specjalistyczne, służące wyłącznie do posługiwania się mapami z wykorzystaniem systemu GPS. Najbardziej znanym producentem takiego sprzętu jest amerykańska firma Garmin. Urządzenia Garmina posługują się następującymi rodzajami map:

• Mapy wektorowe w standardzie Garmina (pliki *.IMG) – podstawowy rodzaj map, wiele map w odbiorniku,
• Mapy rastrowe użytkownika, Custom Maps (pliki *.KMZ) – tylko jedna mapa,
• Mapy rastrowe w standardzie BirdsEye (pliki *.JNX) – wiele map w odbiorniku.

Nie jestem szczególnym wielbicielem firmy Garmin, ale jeśli chcę korzystać przez wiele dni z map cyfrowych w terenie bezludnym, także podczas deszczu i śniegu – nie mam wyboru. Są to – niestety – jedyne, znane mi urządzenia odporne na wodę i błoto, wstrząsoodporne oraz pracujące na dwóch akumulatorkach AA nawet dwie pełne dniówki. Oprócz tytułowych piechurów i rowerzystów są też modele dla żeglarzy, lotników, sportowców. Nie wiem, czym się różnią, może te dla żeglarzy mogą wpadać do bardzo głębokiej wody, a te dla lotników spadać bez szkody z dużej wysokości:)
Te poniżej, to typowe odbiorniki turystyczne: najstarszy z Oregonów i dość nowy Etrex 20.
dwaGarminy.JPG

Dlaczego mapa wektorowa nie jest taka zła…
Mapy wektorowe maja wiele zalet. Dla mnie ich dużą zaletą jest dobra czytelność przy bardzo różnych skalach. Jeśli mapę rastrową obejrzymy w dużej skali (mocne pomniejszenie, rys. 1), widać wszystkie symbole i napisy, ale tak maleńkie, że prawie nic nie widać. W skali optymalnej dla mapy oraz w lekkim pomniejszeniu i lekkim powiększeniu widać dobrze. Dla małej skali (duże powiększenie, rys.3), wszystkie symbole i napisy stają się tak wielkie, że aż nieczytelne. Droga staje się grubaśna, symbol przystanku PKS ogromny a napisy poszarpane. Aby zobaczyć istotę problemu, obrazki należy oglądać w powiększeniu, czyli kliknąć.
raster1.jpg . raster2.jpg . raster3.jpg

Na mapie wektorowej liczba szczegółów zależna jest od ustawionej skali. Dla dużych pomniejszeń widać tylko najważniejsze drogi , największe miejscowości, najważniejsze obiekty (rys.1). W miarę powiększania, widzimy coraz więcej dróg, miejscowości, obiektów. Przy odpowiednio dużym powiększeniu ukazują się ścieżki, szlaki, źródełka, kapliczki, miejsca biwakowe, itp.
wektor1.jpg . wektor2.jpg . wektor3.jpg

Żeby to wszystko (co lubią turyści) można było zobaczyć, na urządzeniu musi się znaleźć odpowiednia mapa. I nie może to być typowa mapa, jakiej używają kierowcy. Na szczęście dla bieszczadzkiego wędrowca, takie mapy istnieją. Przeważnie zostały opracowane przez pasjonatów (gór oraz map) i są udostępniane bezpłatnie.

[Wojtek Pysz]

Mapa UMP.
Za przykład bezpłatnej mapy wektorowej posłuży nam mapa UMP. Pełna nazwa brzmi: UMP-pcPL. Skrót UMP pochodzi od pierwotnej nazwy: Uzupełniająca Mapa Polski. Powstała ona w 2003 r. i miała za zadanie uzupełnić białe plamy, występujące na wektorowych mapach komercyjnych. Obecnie mapa obejmuje już całą Polskę oraz w mniejszym lub większym stopniu inne kraje Europy.

Mapę można stosować:

• offline* na urządzeniach Garmin,
• offline na komputerach PC z wykorzystaniem programu MapSource lub BaseCamp,
• offline na smartfonach, dla których dostępne są emulatory Garmina, np. MobileXT,
• online** na wszystkim, co ma dostęp do Internetu oraz zainstalowana przeglądarkę internetową,
• online w wielu programach na smartfonach i tabletach,
• w innych urządzeniach i za pomocą różnych innych programów, o których ew. napisze ktoś, kto ich używa.

* offline = mapa jest zapisana w urządzeniu i możemy z niej korzystać w górach, nie potrzebny jest dostęp do Internetu
** online = mapa jest odczytywana w momencie oglądania, potrzebny jest dostęp do Internetu

Co można znaleźć na mapie? Jedna grupa obiektów to drogi, skrzyżowania, miasta, ulice, numery domów, banki, parkingi oraz inne obiekty, typowe dla map samochodowych. Druga grupa, to leśne drogi i ścieżki, szlaki, pola biwakowe, szczyty górskie, schroniska, bunkry, cerkiewki, źródła, potoki, wiejskie sklepy, przystanki autobusowe.

Mapa tworzona jest przez zespół pasjonatów, do którego może dołączyć każdy chętny. Jest aktualizowana codziennie (a dokładniej: conocnie). Czyli: odkryłeś nową ścieżkę lub coś ciekawego zauważyłeś i chcesz się tym podzielić z innymi – wysyłasz uaktualnienie do mapy i nazajutrz widzimy to na mapie! O tym, jak nanieść coś na mapę albo coś poprawić, opowiem oddzielnie.

Główna strona internetowa mapy UMP: http://ump.waw.pl/ utrzymywana jest w pierwotnym, muzealnym wystroju. Tutaj znajdziesz informacje, jak pobrać mapę dla swojego odbiornika, którą wersję wybrać, itp.

Tu można zobaczyć mapę online: http://mapa.ump.waw.pl/ump-www/?zoom...9&lon=22.28213

[Wojtek Pysz]

Mapy rastrowe w odbiornikach Garmin.
Garmin jest urządzeniem przeznaczonym głównie do obsługi map wektorowych. Kilka lat temu pojawiły się pierwsze modele z funkcją Custom Maps, (Oregon i Colorado), które potrafią obsługiwać dodatkowo jedną mapę rastrową. W kolejnych wersjach oprogramowania dodano możliwość obsługi wielu map w tzw. standardzie BirdsEye, ale teoretycznie mogą to być tylko mapy pochodzące od Garmina, które na dodatek są kodowane i przypisane do odbiornika. Dzięki uprzejmości rosyjskich programistów przeszkodę tę można usunąć. Obecnie niemal wszystkie odbiorniki Garmina potrafią obsłużyć także mapy rastrowe.
Przy urządzeniach uniwersalnych wspominałem zawsze o jakimś programie do obsługi map. Tutaj program obsługujący mapy zainstalował producent i nie da się go zmienić. Co jakiś czas dostępne są tylko aktualizacje, które można samodzielnie zainstalować.

Pobieramy mapy.
Dla oficjalnie dopuszczonego mechanizmu Custom Maps, urządzenie może obsługiwać tylko jedną mapę. Możesz więc pobrać obie, ale do Garmina skopiuj tylko jedną. Potem możesz ją zmienić na drugą. Mapę umieszczamy w folderze \Garmin\CustomMaps\
http://www.ciekawe.tematy.net/mapy/B...o/lopienka.kmz
http://www.ciekawe.tematy.net/mapy/W...zyki_Dolne.kmz

Aby wykorzystać mapy standardzie BirdsEye, trzeba dokonać lekkiej modernizacji odbiornika, o czym można poczytać m.in. u GPS Maniaka. Narzędzie do modernizacji firmware ma obecnie wersję 2.14 .
Garmin nie zezwala na dokonywanie samodzielnych zmian w firmware urządzeń, więc istnieje ryzyko utraty gwarancji. Ja oczywiście nie wiem, jak się modernizuje Garminy, ale gdyby ktoś potrzebował, niech pisze na PM, spytam się znajomych;)
Tutaj do kompletu te same mapki, co poprzednio, tylko jako JNX-y:
http://www.ciekawe.tematy.net/mapy/B...o/lopienka.jnx
http://www.ciekawe.tematy.net/mapy/W...zyki_Dolne.jnx

Mapy zapisujemy w folderze \Garmin\BirdsEye na karcie SD. Będą widoczne także po skopiowaniu do \Garmin\BirdsEye wprost w odbiorniku, bezpieczniejsze natomiast jest użycie karty, bo w razie, gdyby miały zablokować odbiornik, kartę można usunąć.

Następny kawałek będzie o śladach, więc jadę złowić jakiś świeży ślad.

[Wojtek Pysz]

Co to jest ślad i jak go Garmin zapisuje?
Właśnie przejechałem się parę kilometrów na rowerze z Garminem na kierownicy, żeby zdobyć świeży, jeszcze ciepły ślad. Poniżej kilka zrzutów ekranu z urządzenia. Jako podkład służą wyświetlane równocześnie dwie mapy: rastrowa UTM-50 i wektorowa UMP (na drugim obrazku jest tylko UMP).
01.jpg 02.jpg 03.jpg 04.jpg 05.jpg
Ślad jest zapisem przebytej drogi. Jeśli się idzie bez drogi, to ślad też się zapisuje
Najpopularniejszym formatem zapisu śladu jest standard GPX (GPS eXchange Format) i taki występuje w Garminach. Ślad składa się z punktów. Typowe informacje, zapisywane dla każdego punktu to współrzędne geograficzne, wysokość n.p.m. oraz data i godzina. Kolejne punkty śladu mogą być stawiane po przebyciu określonego odcinka, po upływie określonego czasu lub automatycznie. W tym ostatnim przypadku odbiornik sam ustala, kiedy postawić kolejny punkt, np. nie stawia wielu punktów na długich prostych lub jeśli stoimy w miejscu. Sposób rejestracji śladu można sobie zdefiniować indywidualnie. Rejestrację śladu można także wyłączyć.

Odbiornik po włączeniu samoczynnie zaczyna rejestrować ślad. Nie trzeba nic włączać ani nic ustawiać. Domyślnie ślad jest także wyświetlany na ekranie. Kolor i grubość linii śladu można sobie zdefiniować. Można także wyłączyć rysowanie śladu. Bieżący ślad zapisywany jest w folderze \Garmin\GPX\Current i nazywa się current.gpx. Co jakiś czas ślad jest archiwizowany w folderze \Garmin\GPX\Archive i czyszczony. Producent nie udziela informacji, kiedy następuje archiwizacjia śladu. Z obserwacji wynika, że na moment archiwizacji ma wpływ liczba punktów zapisanych już do śladu, wyłączenie odbiornika, poważna utrata sygnału GPS, zmiana daty.

W różnych odbiornikach różnie są nazywane pliki ze śladami archiwalnymi, różna też jest liczba przechowywanych śladów. W Oregonie 400t pliki numerowane są kolejnymi liczbami, np. 211.GPX, 212.GPX, 213.GPX, itp. I przechowywane jest tylko 20 ostatnich plików. Jeśli chcemy zachować całą historię swoich wędrówek, pliki śladów należy okresowo kopiować na dysk komputera lub inny nośnik. W Etrexie 20 nazwa pliku tworzona jest na podstawie daty i godziny utworzenia, np. 2012-03-03 11.10.08 Dzień.GPX, 2012-03-03 15.59.43 Dzień. GPX, 2013-06-14 17.04.31 Dzień.GPX itd. Nie zauważyłem, żeby starsze pliki były usuwane.

[Wojtek Pysz]

Do czego ślad się przydaje?
Ślad bywa pożyteczny już w terenie. Idąc z mapą papierową patrzymy od czasu do czasu na nią, orientując się, ile już uszliśmy, gdzie się znajdujemy, ile nam jeszcze zostało. Ślad na mapie cyfrowej szybko i w sugestywny sposób pokazuje nam to samo. Dodatkowo, można to zrobić na deszczu, na wietrze, po ciemku. Jeśli zmyliłem drogę, rozbieżność śladu z zaplanowaną trasą pozwala mi na szybką korektę i szybki powrót na właściwą drogę (ścieżkę, dolinkę, grzbiet). A czasem ślad bywa potwierdzeniem, że to, co właśnie widzimy, nie jest drugim, identycznym miejscem na naszej trasie, lecz … właśnie zatoczyliśmy we mgle spore kółko.

Po powrocie do domu możemy ślady przenieść z urządzenia na dysk swojego komputera. Istnieją też serwisy internetowe zajmujące się przechowywaniem śladów i dodatkowo ich analizą, wizualizacją na tle mapy, itp. Nawet na dwa takie serwisy przed chwilą zajrzałem, z myślą polecenia któregoś z nich, ale szybko zrezygnowałem z tego zaglądania. Pawiowy design i drapieżne reklamy odrzuciły mnie natychmiast stamtąd. Największym pożytkiem z umieszczania śladów w takich miejscach jest możliwość szybkiego pokazania śladu innym osobom. Myślę, że oprócz zewnętrznych przechowalni śladów, zawsze warto je zawsze trzymać u siebie. Może je wtedy szybko i bez dostępu do Internetu przeglądać, umieszczać na tle dowolnej mapy, używać do planowania innych wędrówek. Ślad, przedstawiony na tle odpowiedniej mapy jest zawsze dobrym uzupełnieniem galerii fotografii lub relacji z wycieczki na żywo.
Pierwszy obrazek: wygodna droga po poziomicy uśpiła moją czujność, oj, trzeba pół kilometra wrócić. Pozostałe obrazki, to wczorajszy, ciepły ślad na tle różnych map.
PC brzuska.jpg na UTM-50.jpg na Hyper.jpg na Google Sat.jpg

[Dlugi]

Kolejne punkty śladu mogą być stawiane po przebyciu określonego odcinka, po upływie określonego czasu lub automatycznie. W tym ostatnim przypadku odbiornik sam ustala, kiedy postawić kolejny punkt, np. nie stawia wielu punktów na długich prostych lub jeśli stoimy w miejscu. Sposób rejestracji śladu można sobie zdefiniować indywidualnie. Rejestrację śladu można także wyłączyć.

Odbiornik po włączeniu samoczynnie zaczyna rejestrować ślad. Nie trzeba nic włączać ani nic ustawiać. Domyślnie ślad jest także wyświetlany na ekranie. Kolor i grubość linii śladu można sobie zdefiniować. Można także wyłączyć rysowanie śladu. Bieżący ślad zapisywany jest w folderze \Garmin\GPX\Current i nazywa się current.gpx. Co jakiś czas ślad jest archiwizowany w folderze \Garmin\GPX\Archive i czyszczony. Producent nie udziela informacji, kiedy następuje archiwizacjia śladu. Z obserwacji wynika, że na moment archiwizacji ma wpływ liczba punktów zapisanych już do śladu, wyłączenie odbiornika, poważna utrata sygnału GPS, zmiana daty.

Mam ustawione rejestrację śladu co 5s punkt - z pewnych względów jest to wygodne, np. gdzieś robię zdjęcie i później porównując z czasami zarejestrowanych punktów (jak również widzę to po tym, że parę punktów zostało zebrane bez różnicy na dystansie) i już wiadomo dokładnie skąd zdjęcie było zrobione.
W starszych Garminach jeśli miały w oznaczeniu "x" to ślad był zapisywany w pamięci urządzenia (max 20) ale również niejako duplikowany na kartę pamięci. Ślad z karty można było odczytać dopiero na komputerze, całodzienny ślad zajmował niewiele ponad 1MB a więc karta szybko się nie zapcha. W tych urządzeniach ślad nie jest automatycznie zapisywany - urządzenie pamięta ostatni stan - jeśli zapis był włączony to będzie zapisywać po uruchomieniu. Na karcie są tworzone pliki śladu z nazwami utworzonymi z roku, miesiąca i dnia, po zmianie dnia tworzony jest nowy plik.
Śladami można się również pobawić - w załączeniu zapis z koszenia działki. Widać, że trzeba by w końcu kupić traktorek

[Wojtek Pysz]

Śladami można się również pobawić - w załączeniu zapis z koszenia działki. Widać, że trzeba by w końcu kupić traktorek

Oj, chyba będzie poprawka z koszenia - ze śladu wynika, że zostały miejsca niewykoszone:)

Jest taki darmowy i prosty program - MOBAC - Mobile Atlas Creator - tworzący atlasy do różnych programów, m.in. Locus. On korzysta z różnych źródeł np UMP, Google itp.

Ostatnia wersja 1.9.13 "mobaca" ma do wyboru tylko źródła free, nie ma już Googla i wielu innych map. A poprzednia wersja, 1.8.1 ma wprawdzie na liście bogaty wybór, ale z wielu nie potrafi wyświetlić (np. z Google Sat). Pewnie da się coś z tym zrobić, ale ja nie wiem, co.

Dodam jeszcze że mapa UMP ma też i słabo opracowane miejsca, dobrym uzupełnieniem jest darmowa i również edytowalna osmapa http://www.osmapa.pl/

Moja ocena obu map jest bardzo subiektywna, ale strzelę dwoma przykładami.

1. Przedmieście Jarosławia - na OSM (po lewej) nawet nie ma mojej ulicy, a mieszkam przy niej ponad 15 lat:) I kilkunastu innych i dróg.
Jw-OSM.jpg Jw-UMP.jpg

2. Coś bliższego sercu wędrowca i bliżej Bieszczadów -
Arlamow-OSM.jpg Arlamow-UMP.jpg
Są także miejsca, w których OSM jest lepsza, ale ich pokazywanie, to nie moja bajka

[Dlugi]

Oj, chyba będzie poprawka z koszenia - ze śladu wynika, że zostały miejsca niewykoszone:)

Poprawka niepotrzebna, te plamy to budynek i grządki.
Ale przy okazji widać pewne zjawisko - skoki zapisywanej pozycji. Plamy te nie odzwierciedlają faktycznego zarysu głównie z powodu miejsca umiejscowienia GPS-u (cały czas był w kieszeni na piersi a więc "pole obserwacji" miał ograniczone) jak również z zasłaniania sygnału przez przeszkody terenowe - przy ulicy kosiłem z drugiej strony gęstych tuji i widać rozjechanie śladu. Pewnie lepsze byłoby zamocowanie odbiornika na kosiarce - podobnie do mocowania na rowerze.

[zbyszek1509]

Dla oficjalnie dopuszczonego mechanizmu Custom Maps, urządzenie może obsługiwać tylko jedną mapę. Możesz więc pobrać obie, ale do Garmina skopiuj tylko jedną. Potem możesz ją zmienić na drugą. Mapę umieszczamy w folderze \Garmin\CustomMaps\

Co prawda Custom Maps jest tylko "protezą", którą nie warto się zbytnio zajmować, jednak czasami i w ograniczonym zakresie może się przydać. Za dawnych czasów, podczas korzystania z formatu KMZ, założyłem na karcie pamięci katalog CustomMapsMagazyn i tam miałem wszystkie mapy tego typu, które zmieniałem w zależności od potrzeby, oczywiście tylko podczas dostępu do komputera. Ograniczenie KMZ polega na ilości kafelków z których zbudowana jest mapa i one decydują o możliwości wgrania jednocześnie takiej ilości map, których suma nie przekracza 100 kafelków. Jeżeli się bardzo uprzemy, aby mieć mapę o małej ilości kafelków, poprzez zmniejszenie jej formatu, to w efekcie, na wyświetlaczu mamy kichę. Czyli gra nie warta zachodu. Pobawiłem się trochę mapą UMP i muszę przyznać, że przez ostatnie 2 lata zrobiono bardzo duży postęp w pokryciu i szczegółowości terenu. Twórcom i pasjonatom należą się gratulacje. Jednak podczas planowania trasy samochodowej, przy tych samych punktach pośrednich co na mapie CNE NT 2013, różnice co prawda niewielkie, ale są na niekorzyść UMP. A teraz puszczę wodze fantazji i napiszę o swoich marzeniach. Oczywiście zdaję sobie sprawę, że nie dla wszystkich Bieszczady są najważniejszym miejscem na świecie, ale gdyby tak było można połączyć w jedną całość mapy cyfrowe GPS_50_Bieszczady GPS Maniaka http://gpsmaniak.com/2010/download-GPS_50_Walker.htm , UMP topo i jeszcze do pełnego szczęścia rastrowe Bieszczady Ruthenus-a wraz z innymi bardziej szczegółowymi mapami tego rejonu, to już więcej nie potrzeba. Wojtku, Twoje zrzuty świadczą o doskonałej kalibracji mapy, a jedynie, aby zwiększyć czytelność na wyświetlaczu, osobiście bym podrasował sam plik aby ostrość i kontrast były większe. Zrobiłeś kawał dobrej roboty w przygotowanie i przedstawienie bardzo przydatnego materiału zawierającego wiele przydatnych wskazówek, nie tylko dla początkujących. Pozdrawiam.

[Wojtek Pysz]

Ogłaszam ok. tygodniową przerwę w temacie mapowym. Jadę sprawdzić w terenie kalibrację jednej z najnowszych map gór ukraińskich
Jak mnie co nie zje - do zobaczenia pod koniec miesiąca.