Temat kapliczek jest mi szczególnie bliski, co grozi moją stałą obecnością w tym wątku
Będę na razie kontynuował linię prekursora i znów „polecę Marszałkiem”. Będzie to Marszałek kontrowersyjny. Książka „Leśne ślady wiary” [Ruthenus, 2008] jest pozycją ciekawą, ale dla mnie kontrowersyjną. Rzeczowe informacje o opisywanych obiektach są tu pomieszane z bajaniami. Wydaje się, że niektóre opowieści zasłyszane zostały przez autora potraktowane bezkrytycznie, bez konfrontacji z innymi źródłami. Do takiej kategorii należy (moim zdaniem) „Kapliczka choleryczna w Mołodyczu” (str. 139).



Gdzie znaleźć kapliczkę?

Kapliczka stoi przy drodze Oleszyce – Sieniawa w odległości ok. 13 km od Oleszyc. Wypatrywać jej trzeba ok. 400 m po przejechaniu skrzyżowania z tablicą „Stawy Miłków”, kilkadziesiąt metrów od drogi, w lesie, po prawej stronie (N50°09.827' E22°51.672').

Co o kapliczce pisze Edward Marszałek? - Streszczenie, bo całość byłaby ciężkostrawna

Pierwsza kapliczka w tym miejscu zbudowana została przez mieszkańców osady leśnej Warcaby jako wotum za ocalenie od zarazy cholery, która nawiedziła te okolice na pocz. lat 30. XIX w. W poł. XIX w. zaznaczona już była na austriackiej mapie. Warcaby były przysiółkiem Mołodycza, składającym się z 8 gospodarstw położonych po obu stronach potoku Bech.
Kapliczka została postawiona na niewielkim wzniesieniu, tuż przy wąwozie, którym biegła kiedyś droga. Była to pierwotnie lipowa figura św. Jana Nepomucena na drewnianym cokole, osłonięta przed deszczem gontowym, czterospadowym daszkiem wspartym na czterech kolumnach.
W 1912 r. kapliczka przeszła gruntowny remont, a właściwie została zbudowana od nowa. Powstała nowa konstrukcja, pokryta blachą i wzmocniona ukośnymi belkami. Wewnątrz postawiono nową, kamienną rzeźbę, pochodzącą z ośrodka kamieniarskiego w Bruśnie. Stara, lipowa rzeźba umieszczona została na poddaszu kapliczki. Na cokole widnieje data 15/11 1912.
Mieszkańców przysiółka Warcaby wysiedlono po II wojnie światowej. Później kapliczką opiekowali się mieszkańcy przysiółka Karczmarze, rodziny: Filów, Kaczmarzów, Marczaków, Sosnowych i Tereszków.
W poł. lat 70. XX w. mieszkańcy Kaczmarzów wyjechali (autor nie podaje dokąd i z jakiego powodu). Przed opuszczeniem przysiółka sfinansowali w porozumieniu z proboszczem z Mołodycza remont kapliczki, który został przeprowadzony w 1977 r. Prace wykonała grupa Michała Szwajczaka z Mołodycza. Odnowiono daszek i figurę, usunięto krzaki. Obecnie obiektem opiekują się leśnicy z Nadleśnictwa Sieniawa.



Moje wątpliwości i niejasności.

Dlaczego ufundowano kapliczkę ku czci św. Jana Nepomucena?

E.Marszałek pisze o postawieniu po epidemii cholery w Mołodyczu kapliczki św. Jana Nepomucena jako opiekuna od klęsk i kataklizmów. W poszukiwaniu informacji o świętym, wyszukałem wiele zagadnień, którymi on się opiekuje. Nie spotkałem wśród nich szeroko pojętych klęsk i kataklizmów.
Jest więc św. Jan Nepomucen patronem rzek i jezior, przewoźników, flisaków, rybaków, młynarzy, ratowników, podróżujących i długich podróży, umierających, dobrej spowiedzi i spowiedników. Opiekuje się wodą, mostami, wodopojami, brodami i promami, życiem rodzinnym i pożyciem małżeńskim. Chroni przed powodziami, gradem a także suszą. Dba, by nie wysychały studnie i źródła. Pilnuje wszelkich przejść rzecznych i ratuje tonących.
Figury Jana Nepomucena można spotkać najczęściej przy drogach w sąsiedztwie mostów, rzek, na placach kościelnych oraz na skrzyżowaniach dróg. Św. Jan Nepomucen opiekuje się także dobrą sławą i honorem, chroni przed obmową i zniesławieniem, w związku z czym jego figury stawiane były niegdyś przy trybunałach sądowych i ratuszach.

Czy to jest na pewno święty Jan?

Pierwowzorem dla wszystkich figur św. Jana Nepomucena figurą jest jego pomnik w Pradze, na moście Karola, z którego został zrzucony do Wełtawy. Atrybuty świętego to:
• Aureola z pięcioma gwiazdami wokół głowy ma, symbolizującymi pięć cnót męczeńskich;
• Strój duchownego: sutanna, komża, stuła, biret kanonika;
• Krucyfiks i męczeńska gałązka palmowa.

U świętego z Mołodycza występuje tylko jeden z wymienionych atrybutów: krucyfiks. Na dodatek w rzadkiej odmianie – trzymany pionowo jedną ręką (najczęściej święty trzyma krucyfiks ukośnie w dwóch rękach).



Chyba zanudziłem nawet sam siebie tym śledztwem. Przez jakiś czas robię więc sobie w tym wątku pauzę.