Przełęcz Tucholska

[don Enrico]

Jak dla mnie jest to najciekawsza przełęcz wiodąca przez Karpaty.
a mamy do wyboru wiele, w zachodniej części Karpat (czyli z Polski na południe)
jadąc od wschodu jest do wyboru Radoszyńska (z przejezdną drogą) , potem lokalna przełęcz nad Czeremchą (z Jaślisk) , następna to główna komunikacyjnie przełęcz zwana Dukielską, mamy jeszcze lokalną przełęcz Beskid nad Ożenną , jedźmy dalej na zachód spotkamy przełęcz w Koniecznej , a potem już bardzo lokalne przełęcze w okolicy Wysowej

...fot... obrazek z Przełęczy Tucholskiej
https://i.imgur.com/Go6UQzu.jpg...
a my tą razą popatrzmy na wschód i ruszmy na kraniec obecnej Rzeczpospolitej którą zwieńczy Przełęcz Użocka - oczywiście droga i kolej jest już po ukraińskiej stronie
... a co dalej na wschód ... gdzie są kolejne przełęcze ?
Trzeba przesunąć się 30-40 kilometrów dalej a tam jest Przełęcz Lotorycka - to główna magistrala samochodowa dla Ukrainy przez Karpaty.
Utrzymana w najlepszym możliwym standartcie zimą i latem
Kiedyś taką rolę pełniła Przełęcz Tucholska - ta dwadzieścia kilometrów dalej na wschód - dlaczego zgasła ? co się stało ?
to przyczynek do tego wątku
...
p.s. jeśli ktoś chciałby uzupełnić kompendium przełęczy Beskidzkich (a może Karpackich) to bardzo proszę

[Wojtek Pysz]

....p.s. jeśli ktoś chciałby uzupełnić kompendium przełęczy Beskidzkich (a może Karpackich) to bardzo proszę

Przełęcz Tucholska ==> inaczej Przełęcz Werecka
Uczestniczyłem kiedyś w redagowaniu wiadomości o przełęczach Bieszczadów Wschodnich:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Prze%C5%82%C4%99cze_Bieszczad%C3%B3w_Wsc hodnich

Może dyskusja dostarczy nowych wiadomości (encyklopedycznych) na temat tych przełęczy.

[don Enrico]

Przełęcz Tucholska ==> inaczej Przełęcz Werecka
(...).
Mamy tu pierwszą zagadkę do rozwiązania, bo o ile pierwsza wersja nazwy czyli Tucholska jest prosta ( od wsi Tucholka po północnej stronie)
ale ta druga wersja nazwy ( Werecka ) skąd się wzięła ? Nie ma w pobliżu nic skojarzonego z tą nazwą
Otóż trzeba się cofnąć do historii , najlepiej ze 150 lat
Leżąca ok 10 km na południe miejscowość Niżne Worota ( po ukraińsku Ни́жні Воро́та)
w języku węgierskim znane są jako
Alsóverecke To Verecke dało drugą nazwę przełęczy
...
Należąca do Węgier wieś Werezke wzmiankowana w 1263 roku, uzyskała prawa miejskie 1734
Ze względu na przygraniczne położenie już 1848 roku funkcjonowała tu straż graniczna
a potem również celna.

[Wojtek Pysz]

Nie mam dzisiaj natchnienia do pisania, ale może jutro mi przyjdzie. Jako poparcie dla rozwoju tego wątku dodaje do kompletu innego konia podprzełęczowego. Jest on spod przełęczy Toruńskiej, która w niektórych źródłach nazywana jest także Wyszkowską. Koń uważa, że niesłusznie.

https://ciekawe.tematy.net/2016/smerek/800/WP_2016-05-29_10-43-10_IMG_5362-1000.JPG

[kulczyk1]

jadąc od wschodu jest do wyboru Radoszyńska (z przejezdną drogą) , potem lokalna przełęcz nad Czeremchą (z Jaślisk) , następna to główna komunikacyjnie przełęcz zwana Dukielską, mamy jeszcze lokalną przełęcz Beskid nad Ożenną , jedźmy dalej na zachód spotkamy przełęcz w Koniecznej , a potem już bardzo lokalne przełęcze w okolicy Wysowej

To Heniu taki dość wybiórczy zestaw.
Po pierwsze brakuje przełeczy w polskich Bieszczadach a są i przejezdne i przechodnie (pod Menczyłem , pod Dziurkowcem , Ruske sedlo).
Zanim dojdziemy do Wysowej jest kilka innych lokalnych przełęczy w BN.
Słyszałem , że w czasach największej sraczki covidovej wróciły do swej pierwotnej roli czyli przygranicznego przemytu. ;)

[Wojtek Pysz]

To Heniu taki dość wybiórczy zestaw.
Po pierwsze brakuje przełeczy w polskich Bieszczadach a są i przejezdne i przechodnie (pod Menczyłem , pod Dziurkowcem , Ruske sedlo).
Zanim dojdziemy do Wysowej jest kilka innych lokalnych przełęczy w BN.

Spróbowałem zrobić mniej wybiórczy zestaw i zaprezentować na mapce. Co dodać, co ująć, co poprawić?
https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be
(https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be)

[don Enrico]

To Heniu taki dość wybiórczy zestaw.
(...)
Masz absolutnie rację, to uproszczony, wybiórczy zestaw stworzony tylko na potrzeby tego wątku


Spróbowałem zrobić mniej wybiórczy zestaw i zaprezentować na mapce. Co dodać, co ująć, co poprawić?
https://ciekawe.tematy.net/strony/strona.php?id=633b357fbb9f3df966be
(https://ciekawe.tematy.net/strony/strona.php?id=633b357fbb9f3df966be)
Niezawodny Wojtek uzupełnił zestaw o wszystkie obniżenia które na mapach zaznaczane są jako przełęcze.
Moim zamiarem było zwrócenie uwagi na to, że wśród tych 21 przełęczy to właśnie TUCHOLSKA ma najciekawszą przeszłość (i teraźniejszość)
Żadna z pozostałych nie może konkurować z datą 896 roku
To wtedy lud Madziarów wędrujący gdzieś z okolic Uralu dotarł na Przełęcz Tucholską.
Według legendy, ich wódz Arpad zobaczył wówczas mitycznego ptaka zwanego Turul , który powiedział mu : oto twoja ziemia obiecana.
Wówczas była to prowincja Rzymska zwana Panonią ze stolicą w Aqincum
Madziarzy (zwani w Polsce Węgrami ) zasiedlili tą nizinę , a Turul przypominający sokoła stał się symbolem bratanków i ma tam ponad 200 pomników.
Obecnie na przełęczy ( a dokładniej 500 m od drogi) można zobaczyć takie budowle
...
https://i.imgur.com/vapYPXa.jpg
...
Są to jakieś prowizoryczne budki służące jako miejsce imprezowania i biesiadowania Węgrów
którzy przybywają tutaj świętować w to miejsce dla nich magiczne i historyczne.
Czy to są Węgrzy z Zakarpacia , czy też z Węgier ..? tego nie wiem
Miałem okazję zobaczyć wynajęte busy pełne młodzieży jadące tam.
Być może to oni składają wieńce z charakterystycznymi trójbarwnymi wstążeczkami przy głównym pomniku.
...
https://i.imgur.com/zipi5Qa.jpg....
o głównym pomniku będzie w dalszym ciągu.
....
*** nie jest to naukowy artykuł historyczny , więc wszelkie sprostowania są mile widziane

[Wojtek Pysz]

Moim zamiarem było zwrócenie uwagi na to, że wśród tych 21 przełęczy to właśnie TUCHOLSKA ma najciekawszą przeszłość (i teraźniejszość)
*** nie jest to naukowy artykuł historyczny , więc wszelkie sprostowania są mile widziane
Prostował nie będę, ale za to pokrzywię:-) Poważną konkurentka, szczególnie dla Polaków, nie Madziarów jest Przełęcz Legionów. Nie ma tam bud ze stołami, za to jest woda z żabami. I są konie. I to jakie konie! Fotografował Janusz B.

https://ciekawe.tematy.net/2012/img/F64_6018.JPG

[partyzant]

W 2017 roku odsłonięto tam pomnik upamiętniający zamordowanie 600 bojowników Karpato-Ukrainy. Winowajcami byli oczywiście Polacy i Wegrzy. Treść upamiętnienia nie została potwierdzona badaniami historycznymi ale weszła do obiegu ukraińskiej wykładni historycznej jako pewnik.

[don Enrico]

W 2017 roku odsłonięto tam pomnik upamiętniający zamordowanie 600 bojowników Karpato-Ukrainy. Winowajcami byli oczywiście Polacy i Wegrzy. Treść upamiętnienia nie została potwierdzona badaniami historycznymi ale weszła do obiegu ukraińskiej wykładni historycznej jako pewnik.
Tu warto wprowadzić kontekst historyczny.
Przełęcz od dawna przekraczała granice. W XIX wieku była to granica pomiędzy Galicją i Węgrami ( w ramach tego samego cesarstwa) i jak nadmieniłem wcześniej była bardziej pilnowana przez bratanków którzy stworzyli system celno-skarbowy.
Po pierwszej wojnie światowej zmienił się układ polityczny w Europie i przez naszą przełęcz można było przejechać z Polski do Czechosłowacji.
Bodajże w 1938 roku (gdy Hitler zaczął podgryzać Czechy) wykorzystali to Słowacy i utworzyli własne państwo pod wodzą księdza Tiso
W tym samym czasie Ukraińcy zwietrzyli swoją szansę na utworzenie własnego państwa i na Zakarpaciu powołali tzw Karpato-Ukrainę pod wodzą księdza Wołoszyna, które nie zostało uznane przez żadne inne państwo.
Wielu patriotów ukraińskich z Galicji udało się do tego quasi-państwa przekraczając nielegalnie granicę aby je wspomóc
Na wiosnę 1939 roku sytuacja polityczna się zmieniła i Węgrzy którzy od dawien uważali Zakarpacie za swoje terytorium uzyskali zgodę z Berlina na zajęcie go.
W ciągu 3 dni wojska węgierskie zajęły terytorium Ukraino-Karpat
i już 16 marca 1939 roku na Przełęczy Tucholskiej odbyło się uroczyste tworzenie nowej granicy polsko-węgierskiej
( takie same uroczystości otwarcia granicy polsko-węgierskiej miały miejsce w Siankach)
Węgry na zajętych terenach stworzyły własną administrację a jeńców pojmanych w czasie walk osądzono, obywateli którzy przybyli tu nielegalnie z Polski deportowano na powrót.
Według różnych źródeł było ich ok 600-1000 osób
Brak obecnie dokumentów w jaki sposób deportowano do Polski tych Ukraińców wziętych do niewoli przez Węgrów, więc współcześni "historycy" ukraińscy uznali że zostali wymordowani przez Polaków.
Na tą okoliczność odnalezione na przełęczy szczątki jednego człowieka przybrały oraz cmentarny
...
https://i.imgur.com/l2S86vZ.jpg
...
Jednak to nie wszystko , ten przedstawiony na powyższym zdjęciu bezimienny cmentarzyk władze lwowskie postanowiły przekształcić w memoriał
obrazujący jak wielu Ukraińców musiało zginąć aby powstała wolna Ukraina
Osobiście, patrząc po ludzku w te odległe czasy, wcale bym się nie zdziwił gdyby po przegranej Ukraino-Karpat wielu Ukraińców którzy w nią uwierzyli postanowili wrócić do swych domów.
Jeśli nie byli jeńcami to wracali po prostu przez Karpaty, nielegalnie. Jeśli natknęli się na polskich pograniczników to mogli zginąć
(wówczas nie było takiego łagodnego niańczenia jak obecnie na granicy PL /BY)
...
a współcześnie ...?
Jak dla mnie ten memoriał żywo przypomina mi "orlęta lwowskie"
...
https://i.imgur.com/oRyFUVg.jpg

...
Obok postawione są tablice wyjaśniające (uwaga ! również w języku polskim co rzadko się zdarza)
Dowiadujemy się z nich o ok 30 ofiarach z czego tylko jeden krzyż ma inskrypcje
Ja policzyłem te krzyże na placu memoriałowym jest ich ok 50-ciu , więc są to krzyże symboliczne na pustych miejscach
.. Ot tak tworzy się symbolikę szytą grubymi nićmi
...
a propos .. ta droga na zdjęciu po lewej stronie wiedzie do węgierskiego pomnika i nie ma najmniejszej wskazówki że to tam

[bartolomeo]

wówczas nie było takiego łagodnego niańczenia jak obecnie na granicy PL /BYŻe co?!? :evil:

Heniu, sięgasz do bieżącej polityki w wątku bieszczadzkim. Bardzo nieładnie :evil:

[kulczyk1]

Spróbowałem zrobić mniej wybiórczy zestaw i zaprezentować na mapce. Co dodać, co ująć, co poprawić?
https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be
(https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be)

Ująć pewnie nic .
Może dodać Pod Czerteżem?

[don Enrico]

Że co?!? :evil:

Heniu, sięgasz do bieżącej polityki w wątku bieszczadzkim. Bardzo nieładnie :evil:
Że co?!? :evil: ...... polityka ?
Zapytałem kilku forumowiczów czy widzą tu politykę.
Odpowiedzi były jednoznaczne : nadinterpretacja
Nie będę więc Bartku wstydził się tego co napisałem
Wierzę że jesteś na tyle inteligentny, że sam sobie wyciągniesz wnioski.
...
wracając do meritum, czyli do naszej przełęczy
Po drugiej stronie drogi krzaki zasłaniają ruinę nieukończonej budowy turbazy
Na Wikipedii jest zdjęcie starsze , pokazujące obiekt w całej krasie tu (https://pl.wikipedia.org/wiki/Prze%C5%82%C4%99cz_Werecka)
...
https://i.imgur.com/PoIkOkV.jpg

.....
idąc dalej dróżką zobaczymy kolejną zagadkową budowlę , przypominającą kolibę, może miał to być jakiś restoran ?
Choć opuszczona , jest w całkiem w dobrym stanie , a barszcz Sosnowskiego próbuje się wywyższać .
...
https://i.imgur.com/GJ8jVFI.jpg

...
Za kolejnym zakrętem kolejna budowla , jeszcze dziwniejsza
W archiwach netu udało mi się odnaleźć jak kiedyś wyglądała
...
https://i.imgur.com/9XDOyzG.jpg
...
Niestety nie udało mi się odnaleźć żadnych informacji : co to miało być i dlaczego ?
Przewodniki też milczą.
Jeśli ktoś by trafił na jakieś informacje , niech się podzieli
Obecnie ten maszkaron robi szokujące wrażenie
...
https://i.imgur.com/nPCXYol.jpg
...
Jest bardzo cienki (na szerokość jednego pokoju)
i ta niezwykłą architektura ..... co to u licha miało być ?
Polanka poniżej jeszcze nie zarosła całkiem , więc patrząc przez ślepe okna można podziwiać majestatycznego Pikuja
Parę lat temu nasz forumowicz Caschoo zrobił tu taki mini filmik

https://www.youtube.com/watch?v=EbGKCb2KpNY

[Tomnatyk]

Spróbowałem zrobić mniej wybiórczy zestaw i zaprezentować na mapce. Co dodać, co ująć, co poprawić?
https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be
(https://ciekawe.tematy.net/?id=633b357fbb9f3df966be)

Przede wszystkim należałoby ujednolicić nazewnictwo, zestawiając nazwy i ich odmiany będące w obiegu w Polsce (i krajach sąsiednich). Przykładowo: masz nr 5 "Nad Konieczną" - zwana "Dujawa", nr 11 "Przełęcz Radoszycka", zwana też w literaturze i na mapach (W. Krukara) "Beskid n. Radoszycami", nr 13 "Ruske sedlo" to nasza "Przełęcz n. Roztokami", nr 21 "Toruńska" = "Wyszkowska" w polskiej literaturze. Warto by dodać "Przełęcz Szybeńską" i "Przełęcz Łostuńską". Dalej na pd-wsch. pojawiła się ostatnio (jedynie w polskiej wersji) "Przełęcz Banulska" Granica polsko-rumuńska – Wikipedia, wolna encyklopedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Granica_polsko-rumu%C5%84ska) - urobiona ad hoc od enigmatycznej nazwy "Fata Banului" z austro-węgierskiej Spezialkarte, bez jakiegokolwiek umocowania w wiedzy terenowej, bez znajomości toponomastyki, zwłaszcza w aspekcie historycznym. Dla mnie rzecz niedopuszczalna w Wikipedii i ogólnie encyklopedycznym definiowaniu obiektów fizjograficznych. (Notabene "źródło potoku Munczelus" nie jest "położone na przełęczy").

[Wojtek Pysz]

Przede wszystkim należałoby ujednolicić nazewnictwo, zestawiając nazwy i ich odmiany będące w obiegu w Polsce (i krajach sąsiednich). Przykładowo: masz nr 5 "Nad Konieczną" - zwana "Dujawa", nr 11 "Przełęcz Radoszycka", zwana też w literaturze i na mapach (W. Krukara) "Beskid n. Radoszycami", nr 13 "Ruske sedlo" to nasza "Przełęcz n. Roztokami",.....
Pod mapką jest wykaz przełęczy i tam są naniesione alternatywne nazwy.


nr 21 "Toruńska" = "Wyszkowska" w polskiej literaturze.
Dla mnie Toruńska i Wyszkowska to dwie różne przełęcze. Byłem, widziałem pomierzyłem, zdjęcia zdobiłem - czyli "mam na to papiery":-)


Warto by dodać "Przełęcz Szybeńską" i "Przełęcz Łostuńską".
Szybeńską dorysowałem. Chociaż nic tam nie ma, to symbolicznie dzieli Czarnohorę i Maramuresz. A Łostuńska, to ani nic nie dzieli ani nigdzie tamtędy nie się da dojechać....

[don Enrico]

Przede wszystkim należałoby ujednolicić nazewnictwo, (...).
Naukowo rzecz biorąc masz zupełną rację,
ale , .....
to to nie jest wątek z naukową rozprawą o przełęczach karpackich, jeno prosta relacja z pobytu na jednej z nich (Tucholskiej)
Dlatego nie wypominałem Wojtkowi , że w swoim "wybiórczym zestawie" pominął ważną dla mnie przełęcz Tepajec
Dlaczego ważną ?
HA ! bo tam stoi ławeczka SKPB ( z widokiem na dolinę Ciechani)
...............
Chciałoby się zawołać ... Hajda na przełęcze, tam można odpocząć i złapać nowe siły na zdobywanie szczytów !!!!

[Wojtek Pysz]

Dlatego nie wypominałem Wojtkowi , że w swoim "wybiórczym zestawie" pominął ważną dla mnie przełęcz Tepajec

Była przygotowana w "jadłospisie", ale z powodu dużej bliskości od Mazgalicy wybrałem tylko jedną z nich. Jest chwilowo przyszpilona z wysokim numerkiem:-)

[don Enrico]

Była przygotowana w "jadłospisie", ale z powodu dużej bliskości od Mazgalicy wybrałem tylko jedną z nich. Jest chwilowo przyszpilona z wysokim numerkiem:-)
Jak jeszcze dołożysz Przełęcz Kuchtowską to i kolega Tomnatyk będzie zadowolony z naukowego uzupełnienia tematu
(przepraszam za tą przełęcz , ale zwalę winę na Kulczyka , bo on mi skazał Filipowski Wierch jako miejsce warte zobaczenia)
dla tych co rzadko czytają forumowe relacje przypomnę że to są opisane już dywagacje (http://forum.bieszczady.info.pl/showthread.php/10261-Najbli%C5%BCszy-sklep-w-Kapiszowej)

[Wojtek Pysz]

Jak jeszcze dołożysz Przełęcz Kuchtowską to i kolega Tomnatyk będzie zadowolony z naukowego uzupełnienia tematu...
Też ja mam gotową, tylko usunąć znaczek "#" z początku wiersza, co właśnie robię. Została "zaremowana", bo w tamtej okolicy jest duży tłok na grzbiecie:-)

[Wojtek Pysz]

Na wszelki wypadek, bo Henio zaraz coś jeszcze wynajdzie, odsłoniłem dwie kolejne przełęcze. W Beskidzie Niskim zrobiło się ciasno:-)

[Tomnatyk]

Jak tacy z Was "detaliści", to dorzucę jeszcze do kompletu Przełęcz Beskid n. Olchowcem. Też w Beskidzie Niskim. Może jeszcze się zmieści, choć chyba nie ma na niej ławeczki. Jest za to gniazdo ckm z II wojny.

Założyciel tego wątku na wstępie zachęcał:
jeśli ktoś chciałby uzupełnić kompendium przełęczy Beskidzkich (a może Karpackich) to bardzo proszę A teraz klaruje:
to nie jest wątek z naukową rozprawą o przełęczach karpackich, jeno prosta relacja z pobytu na jednej z nich (Tucholskiej)

Ale do naukowości jeszcze ciut daleko. Wrzucamy przełęcze z Beskidu Niskiego pod nagłówkiem: "Przełęcze w Karpatach Wschodnich". Zdania uczonych bywają jednak podzielone. Na razie nikt tu nie cytuje żadnych źródeł ani wykładni (pseudo)naukowych. Jedynym przywołanym autorytetem jest koń:


Jest on spod przełęczy Toruńskiej, która w niektórych źródłach nazywana jest także Wyszkowską. Koń uważa, że niesłusznie.

[Wojtek Pysz]

... dorzucę jeszcze do kompletu Przełęcz Beskid n. Olchowcem....
Zaraz się nią zajmiemy.


Jedynym przywołanym autorytetem jest koń:
To jest koń miejscowy i wie co mówi:-) Ja uzupełnię poglądy konia bardziej namacalnymi argumentami. Poniżej zamieszczam dwa zdjęcia oraz mapkę z zaznaczeniem, gdzie zostały wykonane. Track jest oryginalny, w zdjęciach są EXIF-y. Mam też dwóch świadków (oprócz konia). Dla wygodniejszego oglądania - mapka online: https://ciekawe.tematy.net/strona/album.php?id=1031da4f19fc

https://ciekawe.tematy.net/2016/smerek/900/WP_2016-05-26_15-22-03_IMG_4913.JPG

https://ciekawe.tematy.net/2016/smerek/900/WP_2016-05-26_15-42-33_IMG_4928.JPG

https://ciekawe.tematy.net/2016/smerek/900/Torunska-Wyszkowska.jpg

Przy okazji: wiem, że z niektórych tekstów przedwojennych polskich turystów (a nawet opisów w przewodnikach) można wywnioskować, że Wyszkowska=Toruńska. Ale powojenni turyści też różne rzeczy opowiadają ...

[Tomnatyk]

To jest koń miejscowy i wie co mówi:-) Ja uzupełnię poglądy konia bardziej namacalnymi argumentami

Jaki koń jest - każdy widzi, a tablice informacyjne stoją jak byk. Pytanie tylko, kiedy Ukraińcy (Ruscy?) je ustawili? Kiedy rozdzielili synonimiczne nazwy, przenosząc "Wyszkowską" na pn-wsch. od Wyszkowa na siodło (931 m) pod Bahońką na trasie R-21? Chyba zrobili to nie tak dawno, aby bezkrytycznie implementować do polskiego nazewnictwa.


z niektórych tekstów przedwojennych polskich turystów (a nawet opisów w przewodnikach) można wywnioskować, że Wyszkowska=Toruńska. Ale powojenni turyści też różne rzeczy opowiadają ...

Nie wątpię, Wojtku, że wiesz jak było i jak jest z nazwą tej podwójnie granicznej przełęczy m-y Bieszczadami i Gorganami. Przypomnę jednak, że "Przełęcz Wyszkowska=Toruńska" nadal jest nazwą przełęczy granicznej, wymienianą expressis verbis synonimicznie w przewodnikach H. Gąsiorowskiego (1935), J.Gudowskiego (1997), D.Dyląga (2008] i G.Rąkowskiego (2020). W polskiej Wikipedii jednak zapomniano przywołać 3 w/w współczesne, a do ukraińskiej lokalizacji "Wyszkowskiej" odniesiono mylnie rosyjską informację o przekroczeniu właściwej granicznej Przełęczy Wyszkowskiej przez pododdziały Armii Czerwonej 18 października 1944 ("Войска 4-го УКРАИНСКОГО фронта, продолжая наступление, преодолели КАРПАТСКИЙ ХРЕБЕТ и, овладев перевалами Лупковским, Русским, Ужокским, Верецким, Вышковским, Яблоновским, Татарским") Przełęcz Wyszkowska – Wikipedia, wolna encyklopedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Prze%C5%82%C4%99cz_Wyszkowska).

[Wojtek Pysz]

Jaki koń jest - każdy widzi, a tablice informacyjne stoją jak byk. Pytanie tylko, kiedy Ukraińcy (Ruscy?) je ustawili? Kiedy rozdzielili synonimiczne nazwy, przenosząc "Wyszkowską" na pn-wsch. od Wyszkowa na siodło (931 m) pod Bahońką na trasie R-21? Chyba zrobili to nie tak dawno, aby bezkrytycznie implementować do polskiego nazewnictwa.

Do Twoich argumentów dodam jeszcze trzy: mapa WIG pas 54 słup 37 Seneczów, widokówki ze schroniskiem na przełęczy Wyszkowskiej (które stało prawie na granicy), przedwojenny regulamin GOT.
Ale gdyby nie było różnych wariantów, byłoby nudnie. No i ten koń:-)

Na mapce https://ciekawe.tematy.net/strona/album.php?id=633b357fbb9f3df966be są już prawie wszystkie przełęcze. A Beskid Niski naprawdę należy do Beskidów Wschodnich. To już na poważnie, bez opinii konia.

[Tomnatyk]

Są to wszystko dowody źródłowe różnej wagi. Najistotniejsze, że "Przełęcz Wyszkowska" w polskim piśmiennictwie pojawia się dziesiątki razy w kontekście granicy m-y Bieszczadami i Gorganami. Po raz pierwszy bodaj w przewodnikach M. Orłowicza (1912 i 1914) - brak jej u A.Rehmana (ma "przełęcz Halinowiecką"). Używał jej od międzywojnia W. Krygowski (m.in. w jednym z opowiadań opisuje biwak przy cmentarzyku z nocnymi strachami). Jest oczywiście w przewodniku Szlakiem II Brygady (1937), którego treści turystyczne oprac. A. Lenkiewicz (używając z synem Stanisławem).

Przesunięcie jest stosunkowo świeżej daty. Stawiam na inwencję Ukraińców, lecz rugowali ją z głównego grzbietu Karpat zapewne też Rosjanie.

We współczesnej polskiej literaturze przewodnikowej stały trend utrzymywania "Wyszkowskiej" na głównym grzbiecie wododziałowym przerwał dopiero ostatnio G. Rąkowski (2022), uznając niefortunnie, że "Właściwa Przełęcz Wyszkowska leży dalej na pn". Najprawdopodobniej dostosował przekaz do aktualnej wersji ukraińskiej i rosyjskiej Wikipedii. Wcześniej (2014) zgodnie z wszystkimi polskimi autorami synonimował "Wyszkowska=Toruńska".

W Gorganach wymienia też (2014 i 2022) w głównym grzbiecie "Niemiecką Przełęcz" (1177 m) - w ślad za wykazami przełęczy wschodniokarpackich z Wikipedii ukraińskiej i rosyjskiej (inni polscy autorzy przewodników podają tam tylko "Niemiecką Polanę").

[Tomnatyk]

Na mapce https://ciekawe.tematy.net/strona/album.php?id=633b357fbb9f3df966be są już prawie wszystkie przełęcze

Co z tą Niemiecką Przełęczą? Przyjrzałeś się jej? W przewodniku D. Dyląga i na współczesnych polskich mapach Gorganów jest synonimowana z nazwą "Руський Путь". Chyba mylnie? Jest już mocna utrwalona w uzusie ukraińskim.

BTW Ostatnio natrafiłem w publikacjach Andrzeja Potockiego (1993, 2000, 2004) na "Przełęcz Solińską" - synonim Przełęczy nad Roztokami/Ruskiego sedla. Występuje chyba tylko u niego w ciekawym kontekście: "Po polskiej stronie [...], tuż przy granicy na wschód od drogi znajduje się zbiorowa mogiła Żydów słowackich rozstrzelanych tu przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. [...] Jest zarośnięta świerkowym młodnikiem". Może wie ktoś coś więcej na ten temat?

[Wojtek Pysz]

Co z tą Niemiecką Przełęczą?
Nie kojarzę tej nazwy ....

[Tomnatyk]

Nie kojarzę tej nazwy ....

Szkoda. A tak dobrze przyswajałeś przesunięcie przez Ukraińców nazwy "Przełęcz Wyszkowska" ...